Desilo se to danas, 18. aprila

Danas je subota, 18. april, 108. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 257 dana.

1480. – Rođena je italijanska plemkinja Lukrecija Bordžija, zaštitnica umjetnika i naučnika u doba italijanske renesanse, vanbračna kćer pape Aleksandra Šestog. Često su je optuživali za krajnji nemoral, a zapravo ju je otac koristio u političkim igrama, udajući je tri puta – prvi put za grofa od Pezara Giovannija Sforzu, drugi put za Alfonsa od Aragona, kojeg je ubio njen brat Cesare, i treći put za grofa od Ferare Alfonsa I d’Estea. Na dvoru u Ferari okupila je mnoge umjetnike i naučnike, među kojima su Tizian Vecelli, Ludovico Ariosto i Pietro Bemba.

1797. – Rođen je francuski državnik i istoričar Louis Adolphe Thiers, osnivač i prvi predsjednik Treće republike od 1871. do 1873. Kao šef vlade u Versaju 1871. u krvi je ugušio Parisku komunu. Djela: “Istorija Francuske revolucije”, “Istorija konzulata i Carstva”.

1820 – Rođen je austrijski kompozitor i dirigent Franc fon Supe, autor nekoliko popularnih opereta. Djela: operete “Laka Konjica”, “Boccačo”, “Ljepa Galateja”, “Fatinica”.

1823. – U pismu Vuka Karadžića knezu Milošu Obrenoviću pominju se prve srpske državne ustanove. Karadžić u pismu savetuje kneza da „prestane da kupuje spahiluke u Vlaškoj“ i da pošalje 50.000 dukata Petrogradskoj banci za školovanje srpske omladine u inostranstvu. Knez to nije učinio, a njegov sin knez Mihailo Obrenović počeo je da šalje prve srpske državne štićenike na školovanje u inostranstvo o državnom trošku.

1867. – Turci su srpskom knezu Mihailu Obrenoviću predali ključeve Beograda, što je bio završni čin u dugom procesu političkog oslobođenja Srbije od turske vlasti. U prisustvu srpskih i turskih izaslanika pročitan je carski ukaz na srpskom i turskom jeziku, podignuta srpska zastava na bedem i ispaljen vod od 21 oruđa, a poslednji turski komandant Riza paša predao je ključeve knezu Mihailu, koji je potom trijumfalno ujahao u Kalemegdansku tvrđavu. Tokom ceremonije, kapetan Svetozar Garašanin zamenio je tursku stražu na tvrđavi srpskim vojnicima.

1872 – Rođen srpski slikar nemačkog porekla Babet Bahmajer, poznat kao Beta Vukanović, koji je za manje od 80 godina naslikao impresivan broj ulja, akvarela i crteža i kao pedagog uticao na generacije srpskih slikara. Dok je studirala slikarstvo u Minhenu, upoznala je svog budućeg supruga Ristu Vukanovića, takođe slikara. Sa njim je 1898. godine došla u Beograd, grad za koji je ostala vezana do kraja života /1972/ i sa velikom posvećenošću učestvovala u umetničkom životu patrijarhalne Srbije. Zahvaljujući tom umetničkom paru, Beograd je dobio slikarsku školu, koja je prerasla u Umetničku školu. Jedan je od osnivača “Lada” i “Cvijeta Zuzoruć” – društva srpskih likovnih umetnika, slikara i vajara, pionira relativno smele karikature tog vremena. U početku je slikala impresionistički, a kasnije se približila čvršćoj realističkoj formi.

1906. – U zemljotresu u San Francisku poginulo je više od hiljadu ljudi, mnoge četvrti grada, u kojima je tada živjelo 400.000 stanovnika, sravnjene su sa zemljom, a oko 200.000 ljudi ostalo je bez krova nad glavom.

1922 – Umro je srpski književnik i političar Svetomir Nikolajević, profesor Velike škole, član Srpske kraljevske akademije, predsednik srpske vlade, ministar unutrašnjih poslova i jedan od osnivača Radikalne stranke. Studirao je istoriju na Velikoj školi u Beogradu i na nekoliko evropskih univerziteta. Značajno je uticao na srpsku književnost druge polovine 19. veka. Napisao je veliki broj studija, prikaza, članaka i eseja, od kojih su mnogi objavljeni u dva toma pod naslovom „Pisma iz književnosti“.

1936 – Umro je italijanski kompozitor Otorino Respigi, učenik Nikolaja Rimskog-Korsakova, koji je stvarao dela raskošnih orkestarskih boja, uglavnom u impresionističkom maniru. Djela: “Gregorijanski koncert” za violinu i orkestar, simfonijske pjesme “Rimski borovi”, “Rimske fontane”, “Rimski praznici”, opere.

1942 – Američki avioni bombardovali su Tokio, Jokohamu i Nagoju prvi put u Drugom svetskom ratu. Šteta od bombardovanja nije bila velika, ali je šok među Japancima bio, jer ih je propaganda stalno uvjeravala da je nebo nad Japanom “apsolutno sigurno”.

1946. – Društvo naroda je zvanično raspušteno.

1951 – U Parizu, Belgija, Zapadna Njemačka, Italija, Luksemburg, Francuska i Holandija potpisale su sporazum o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik.

1954 – Gamal Abdel Naser, jedan od vođa puča 1953. kojim je svrgnut kralj Faruk I, postao je premijer i vojni guverner Egipta.

1955 – Umro Albert Ajnštajn, nemački fizičar jevrejskog porekla, najistaknutiji teoretičar moderne fizike, tvorac teorije relativnosti, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1921. Studirao je matematiku i fiziku na Politehnici u Cirihu, gde je dobio švajcarsku državljanku i srpsku državljanku. Mileva Marić, koja je, prema najnovijim relevantnim istraživanjima, imala znatno veću ulogu u njegovom naučnom radu nego što se pretpostavljalo. U Cirihu je 1909. postao vanredni profesor, a 1914. postao je direktor Kaiser-Wilhelm instituta u Berlinu i član Pruske akademije nauka, pa je ponovo dobio njemačko državljanstvo. Živio je u Njemačkoj do dolaska nacista na vlast 1933. godine, kada je emigrirao u SAD, gdje je i umro. Objavio je specijalnu teoriju relativnosti 1905. i opštu teoriju relativnosti 1916. Godine 1905. objasnio je zakon fotoelektričnog efekta koristeći kvantnu teoriju. Razvio je teoriju fizičkog polja, tražeći vezu između gravitacijskih i elektromagnetnih polja. Rasprave o sveobuhvatnosti i utemeljenosti teorije relativnosti još uvijek traju, ali u svakom slučaju njegov naučni rad promijenio je ideju svijeta i svemira i postavio temelje novih znanosti. Djela: “Teorija Brownovog kretanja”, “Elektrodinamika tijela u kretanju”, “Osnove opšte teorije relativnosti”, “O specijalnoj i opštoj teoriji relativnosti”, “Evolucija fizike”, “Moja slika svijeta”, “Smisao relativnosti”, “Ideje i mišljenja”.

1955. – U indonežanskom gradu Bandungu počela je Afro-azijska konferencija 29 zemalja na kojoj su potvrđeni principi dekolonizacije i stvaranja “trećeg svijeta” kao alternative blokovima.

1976. – Oko 40.000 izraelskih demonstranata marširalo je okupiranom Zapadnom obalom, tražeći da Izrael pripoji tu teritoriju.

1980 – Južna Rodezija, tada zvana Zimbabve, postala je 50. nezavisna država Afrike.

1982. – Na dvijestogodišnjicu nezavisnosti Zimbabvea, glavni grad Salisbury je preimenovan u Harare.

1983 – Najmanje 63 osobe su ubijene, a više od stotinu ranjeno kada je islamski teroristi eksplodirali bombu u američkoj ambasadi u Bejrutu.

1988 – Američki ratni brodovi uništili su dvije iranske naftne platforme i napali dvije iranske fregate u znak odmazde za napad u kojem su Iranci oštetili američku fregatu.

1994 – Strane humanitarne organizacije objavile su da su etnički masakri pripadnika većinskog plemena Hutu i manjinskog Tutsija – u kojima je ubijeno oko milion ljudi – zahvatili Ruandu.

1996. – Islamski teroristi u Kairu otvorili su vatru na turistički autobus i ubili 18 grčkih turista.

1999. – Ministar spoljnih poslova SR Jugoslavije Živadin Jovanović potvrdio je da je Jugoslavija prekinula diplomatske odnose sa Albanijom, uz obrazloženje da je ta odluka “formalna” jer dve susedne zemlje već duže vreme nemaju nikakve odnose. Istovremeno je optužio Albaniju za uvođenje terorističkih grupa sa njene teritorije i napade na Jugoslaviju.

2001 – Jedna osoba je poginula, a najmanje pet je lakše ili teže povređeno kada je bomba eksplodirala ispod automobila u kojem je bila grupa Srba koji su radili u Odeljenju za pasoše Jugoslovenskog komiteta za saradnju sa UNMIK-om u Prištini.

2002 – Umro je Tor Hejerdal, norveški moreplovac, istraživač i antropolog.

2004 – Izraelske snage ubile vođu Hamasa Abdel-Aziza al-Rantisija.

2004 – U Evropskoj uniji stupio je na snagu zakon o obaveznom označavanju genetski modifikovane hrane i hrane koja sadrži ili je pripremljena od genetski modifikovanih organizama.

2007 – Dvjesto ljudi je poginulo u automobilskim bombama u Bagdadu.

2017 – Islamski ekstremisti napali su egipatske snage sigurnosti u blizini manastira Svete Katarine na Sinaju, ubivši jednu osobu i teško ranivši četiri osobe.

2020 – U višestrukim napadima vatrenim oružjem u Novoj Škotskoj u Kanadi poginule su 23 osobe, a tri su povrijeđene. Motivi napadača Gabriela Wortmana ostali su nejasni. On se svojim automobilom vozio kroz niz gradova u Novoj Škotskoj i ubio 22 osobe. Sam napadač bi bio 23. žrtva. Wortman je također zapalio 16 lokacija. Ovo je bio najsmrtonosniji događaj te vrste u kanadskoj istoriji.

2024 – Narodna skupština Republike Srpske usvojila završni izvještaj Nezavisne međunarodne komisije za istraživanje stradanja svih naroda na području Srebrenice od 1992. do 1995. godine, u kojem se navodi da se u Srebrenici nije dogodio pojedinačni zločin genocida, niti genocid općenito.

2025 – Sud u Sloveniji izrekao je prvostepenu presudu kojom su bivši premijer Janez Janša u tri mandata i dva navodna pomoćnika oslobođeni optužbi za zloupotrebu položaja i ovlasti i korupciju.

2025 – Američki sud zabranio je administraciji predsednika Donalda Trampa da sprovodi novu politiku brzih deportacija migranata.