Izvještaj koji je pripremio izvjestilac za Crnu Goru Marjan Šarec danas će biti razmatran u EP.
Brisel je sa zabrinutošću konstatovao usvajanje izmjena i dopuna zakona o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) uprkos oštrim kritikama opozicije i civilnog društva, te pozvao na transparentne procedure i iskrenu saradnju i konsultacije, posebno o svim zakonima koji se tiču procesa evropskih integracija, sa svim relevantnim akterima, uključujući opoziciju, pravne stručnjake i Evropsku komisiju, pišu Vijesti.
Ovo se navodi u izvještaju Evropskog parlamenta (EP) za Crnu Goru, u koji su “Vijesti” imale uvid. Izvještaj koji je pripremio izvjestilac za Crnu Goru Marjan Šarec danas će biti razmatran u EP.
U izvještaju se navodi da su, uprkos određenom institucionalnom napretku, korupcija i organizovani kriminal i dalje prisutni u nekoliko sektora crnogorske privrede i javnih institucija, kao i da je Crna Gora i dalje podložna pokušajima manipulacije u informacionom prostoru, kako iz inostranstva, tako i iznutra.
„… S obzirom na to da Komisija ističe potrebu zatvaranja prostora stranom uplittanju i manipulaciji informacijama, uključujući i dezinformacije, kao i jačanje otpornosti društva… Rusija nastoji da ojača svoj uticaj na Zapadnom Balkanu, uključujući i Crnu Goru, te u tu svrhu strateški koristi vjerske, kulturne i tzv. vrijednosne narative koji za cilj imaju i uobličavanje javnog dokumenta državnog evro-atlantskog diskursa.
Navodi se i da spoljnopolitički projekti koji pokušavaju da ostvare prekogranični uticaj na osnovu etničke ili verske pripadnosti nose rizik podrivanja suvereniteta i ustavnog poretka zemalja regiona, kao i da „budućnost Zapadnog Balkana leži u evropskim integracijama, a ne u konkurentskim geopolitičkim sferama uticaja ili regionalnim vezama zasnovanim na e-mailom“.
Ocijenjeno je i da su svi politički akteri ohrabreni da ostanu fokusirani i održe zamah ka uspješnom završetku pristupnih pregovora, te da intenziviraju napore u pravcu provođenja neophodnih reformi, a naglašena je i potreba političke stabilnosti i konstruktivne saradnje političkih partija u tom smislu.
„Poziva sve državne organe da se ponašaju u duhu institucionalne odgovornosti, pazeći da političke razlike ne odugovlače usvajanje i sprovođenje reformi vezanih za pristupanje EU… ističe da očuvanje strateškog cilja članstva u EU mora ostati zajednički državni prioritet iznad svih partijskih razmatranja… poziva Skupštinu i Vladu Crne Gore da spriječe skretanje pažnje sa politike identiteta i odnosa sa EU. susjedima, čime se osigurava da Crna Gora čvrsto drži kurs ka EU“, navodi se u izvještaju, prenose Vijesti.
U dokumentu se navodi i da EP “ostaje duboko zabrinut” zbog upornog i rastućeg zloćudnog stranog uplitanja, destabilizujućih aktivnosti, hibridnih prijetnji i kampanja dezinformacija aktera iz trećih zemalja u Crnoj Gori, čiji je cilj podrivanje demokratskih institucija u Crnoj Gori, kao i društvene kohezije i strateške orijentacije ka članstvu u EU i NATO.
“Ističe se da takvo miješanje predstavlja direktan izazov vladavini prava, demokratskom upravljanju i državnom suverenitetu, a posebno se ukazuje na zloćudan uticaj Kine, Rusije i Srbije”, dodaje se.
Izražena je i zabrinutost zbog političke instrumentalizacije vjerskih institucija od strane spoljnih aktera, uz ocjenu da vjerske organizacije moraju djelovati transparentno i nezavisno od stranog političkog uticaja, uz puno poštovanje ustavnog i sekularnog uređenja Crne Gore.
Istaknut je značaj Skupštine u procesu pristupanja i istaknuta ključna uloga zakonodavnog doma u osiguravanju demokratske odgovornosti, parlamentarnog nadzora i transparentnosti zakonodavnog procesa.
„…Podstiče konstruktivan dijalog i saradnju u čitavom političkom spektru u cilju donošenja kvalitetne zakonske regulative koja rješava ili značajno poboljšava stanje u pogledu strukturnih problema i omogućava Crnoj Gori da napreduje na putu pristupanja EU… Ističe da je bliska saradnja Vlade i Skupštine ključna za blagovremeno i efikasno sprovođenje reformi… Ističe se da je podzakonski proces ne smije ograničavati podzakonski proces, a ne da ograničava podzakonski proces. debate ili uloge opozicije, te poziva na pronalaženje odgovarajuće ravnoteže između tempa reformi i kvaliteta zakonodavne kontrole”, navodi se u izvještaju.
EP je pozvao na brža imenovanja u pravosuđu, primjenjujući procedure zasnovane na principima meritokratije i transparentnosti koje su oslobođene političkog uticaja i zasnovane na stručnosti i integritetu i koje se sprovode bez odlaganja u procedurama, uključujući imenovanja na upražnjena mjesta u Ustavnom sudu i Sudskom i Tužilačkom savjetu, u potpunosti u skladu sa konačnim kriterijima.
Istaknuta je “ključna” uloga potpuno funkcionalnog Ustavnog suda za stabilnost pravnog poretka i izbornog okvira, te izražena “ozbiljna zabrinutost” zbog kontinuiranog kašnjenja u imenovanju sudija Ustavnog suda, što nosi rizik narušavanja pune funkcionalnosti jedne od ključnih institucija za zaštitu vladavine prava i procesa evropskih integracija.
Pozvali su Crnu Goru da dodatno uskladi pravni okvir sa pravnim tekovinama EU i evropskim standardima u oblasti nezavisnosti, odgovornosti, nepristrasnosti, integriteta i profesionalizma pravosuđa, te da sprovede preostale preporuke, dodajući da pozivaju na veću efikasnost sudskog sistema, uključujući i u smislu smanjenja broja neriješenih predmeta, posebno kada je riječ o pitanjima od ključnog značaja za organizovani kriminal i povećanje povjerenja javnosti u EU, članstva, pišu Vijesti.
“EP podsjeća da konačna mjerila zahtijevaju dokaze o rezultatima u praksi, uključujući poboljšane uslove rada, dovoljno osoblja i efikasno upravljanje predmetima, budući da uporni strukturni nedostaci i dalje utiču na efikasnost pravosuđa”, navodi se.
Kontinuirano velika zaposlenost u javnoj upravi
U izvještaju se navodi i da je EP konstatovao da su stručnjaci iz sektora civilnog društva izrazili ozbiljnu zabrinutost u vezi sa suštinom Vladinog nacrta izmjena i dopuna pravilnika o Tužilačkom savjetu, u smislu da oni ne služe svrsi smislenog jačanja njegove nezavisnosti, odnosno čak mogu otežati obezbjeđivanje istinski nezavisnog članstva Tužilačkog vijeća.
“EP sa zabrinutošću konstatuje usvajanje izmjena i dopuna Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost uprkos oštrim kritikama opozicije i civilnog društva… EP poziva na transparentne procedure i istinsku saradnju i konsultacije, posebno o svim zakonima koji se odnose na proces evropskih integracija, sa svim relevantnim akterima, uključujući opoziciju, pravni eksperti i Komisija.
Oni su najoštrije osudili česte političke i javne pritiske na sudije i državne odvjetnike i pozvali nadležne institucije da brzo i efikasno reaguju kako bi se zaštitila njihova nezavisnost i integritet.
Istaknuto je da EP sa zabrinutošću konstatuje da kontinuirano masovno zapošljavanje u državnoj upravi, bez transparentnih kriterija i jasnih procjena potreba, podriva principe zapošljavanja na principima meritokratije i profesionalizacije, pozivajući na dalju depolitizaciju imenovanja na visoke pozicije u javnom sektoru, kao i na uvođenje jasnih mehanizama ocjenjivanja i kontinuiteta stručnog ocjenjivanja rada.
EP je ukazao na potrebu osjetljivog i inkluzivnog rješavanja identitetskih sporova u cilju sprječavanja polarizacije i izgradnje širokog konsenzusa o pitanjima od ključnog interesa za nezavisnost, suverenitet i evropski put Crne Gore.
„EP ponavlja zabrinutost zbog pokušaja izmjena zakona o crnogorskom državljanstvu u Skupštini kako bi se omogućilo sticanje dvojnog državljanstva, što bi moglo imati ozbiljne i dugoročne implikacije na proces donošenja odluka i identitet zemlje… EP ohrabruje vlasti da nastave konsultacije i koordinaciju da bi se osigurala potpuna šteta po zakonodavstvo EU o svim potencijalnim promjenama EU. acquis-a i međunarodnih standarda, odnosno da podržava osnovna prava”, navodi se.
U dokumentu se navodi da EP ponovo izražava zabrinutost zbog ispoljavanja političkog revizionizma od strane pojedinih političkih aktera, čime se podriva sistem odgovornosti i produbljuje društvene podjele, te da najoštrije osuđuje svako veličanje ratnih zločinaca i javno negiranje ratnih zločina.
„EP izražava zabrinutost zbog političkih koncepata i narativa u regionu koji propagiraju prekogranično ujedinjenje ili koordinaciju zasnovanu na principu etničkog identiteta, uključujući takozvani srpski svijet, i koji dovode u pitanje suverenitet i teritorijalni integritet susjednih država… EP poziva regionalne aktere da poštuju međusobnu i unutrašnju nezavisnost Crne Gore… naglašava da takvi narativi nisu u skladu sa principima dobrosusjedskih odnosa i procesom pristupanja EU… EP naglašava da budućnost Zapadnog Balkana leži u EU integracijama, a ne u konkurentskim geopolitičkim zonama uticaja”, navodi se.
Izvještaj poziva Crnu Goru da u potpunosti poštuje standarde EU i da u potpunosti implementira sve preostale preporuke Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) i Grupe država protiv korupcije (GRECO), posebno u pogledu transparentnosti deklaracije o trošenju sredstava političkih partija, oglašavanju političkih stranaka na internetu, uključujući i korišćenje sredstava političkih stranaka za oglašavanje žena. uključujući otkrivanje sponzora i kriterijuma za odabir ciljne publike, kao i sprečavanje zloupotrebe državnih resursa, ažuriranje biračkog spiska i rešavanje pitanja prijave prebivališta.
„EP podsjeća da navedeno treba uraditi kroz transparentan i inkluzivan proces konsultacija sa svim relevantnim akterima; poziva crnogorske vlasti da sistematski štite informativni prostor u vezi sa izborima u periodu prije izbora uspostavljanjem kanala za brzu saradnju između izborne administracije, medijskih regulatora i nadležnih organa, a sve u cilju otkrivanja i reagovanja na dezinformacije i potpunog poštivanja slobode i koordinisane kampanje. izraz”, navodi se. dodano.
Izraženo je i žaljenje zbog činjenice da se nacionalne manjine, ranjive grupe, uključujući Rome i Egipćane, osobe sa invaliditetom i LGBTIQ+ osobe, u Crnoj Gori i dalje suočavaju sa diskriminacijom, govorom mržnje, posebno u onlajn okruženju, kao i sa zločinima iz mržnje, ali i duboka zabrinutost zbog masovne kontinuirane izgradnje na području Boke Kotorske, koje je pod zaštitom Uneska, pod zaštitom prirode UNESCO-a. i zalagao se za završetak pravne zaštite Miločerskog parka.
„EP najoštrije osuđuje svaki govor mržnje, uključujući i na internetu, kao i zločine iz mržnje… EP pozdravlja povećanje broja procesuiranja za rasizam i govor mržnje, ali izražava zabrinutost zbog nedovoljnih aktivnosti usmjerenih protiv govora, javnih obraćanja ili simboličnih akcija kojima se veličaju ratni zločinci ili revidiraju istorijske činjenice… u potpunosti usklađeni sa acquis-em EU“, navodi se u izvještaju.
Izražena je i zabrinutost zbog pribjegavanja neformalnom pozivanju i istražnom ispitivanju novinara, kolumnista i aktera civilnog sektora na osnovu njihovih kritika javnih funkcionera.
” EP izražava zabrinutost zbog kontinuiranog političkog uticaja koji se vrši na Javni servis i poziva nadležne da poštuju sudske postupke, uspostave zakonitost i osiguraju garancije za institucionalnu i uređivačku nezavisnost Javnog servisa… EP poziva Crnu Goru da uskladi svoje medijsko zakonodavstvo sa Evropskim aktom o slobodi medija i poveća otpor prema stranim uticajima i dezinformacijama… gdje postoji veza sa političkim akterima ili interesima stranih država, a sve u cilju sprječavanja prikrivenog spoljnog uticaja na javni diskurs u Crnoj Gori“, navodi se.
Također su pozvali nadležne organe da osiguraju da se prilikom donošenja zakona koji se odnose na proces pristupanja EU ne zaobiđu zahtjevi javne rasprave i utvrđeni standardi participativnog upravljanja.
