Danas je petak, 24. april, 114. dan 2026. godine.
Do kraja godine ima 251 dan.
1533. – Rođen je holandski državnik Vilijam Prvi “Tihi” od Orandža, od 1579. prvi državni poglavar Protestantske republike Ujedinjenih provincija Holandije. U borbi protiv Španije, koja je nametnula rimokatolicizam Holanđanima, bio je komandant holandske revolucionarne vojske. Ubio ga je u julu 1584. Baltazar Gerard, po naredbi španskog kralja Felipea II.
1731 – Umro je engleski pisac Danijel Defo, koji je objavio više od 250 dela, ali mu je svetsku slavu doneo roman “Robinzon Kruzo”. Ostala djela: “Mol Flanders”, “Pukovnik Jack”, “Kapetan Singlton”, “Roksana”, “Dnevnik godine kuge”.
1792 – Francuski kapetan Claude Joseph Rouget de Lille napisao je riječi i melodiju francuske državne himne. Pjesmu, komponovanu kao koračnicu, prema naredbi gradonačelnika Strazbura, s oduševljenjem su pjevali vojnici Francuske revolucije na maršu od Marseja do Pariza, pa je nazvana „Marseljeza“.
1815. – Rođen je engleski pisac Entoni Trolop, koji je u velikom broju romana realistično opisao građansku klasu viktorijanske Engleske. Među njima su najuspješnije serije romana o imaginarnoj provinciji Barsetshire, poput “The Watchman”, “The Towers of Barchester” i “The Last Chronicle of Barset”, u kojima se isti likovi pojavljuju u različitim godinama.
1833. – Rođen junak i pisac Marko Miljanov, koji se opismenio tek na pragu šeste decenije života, ali je stvorio dela vanvremenske vrednosti. Učestvovao je u mnogim bitkama Crnogoraca protiv Turaka, prvo u gerilskim akcijama, zatim na čelu svog plemena Kuči. Naučio je da čita i piše kada se sa 50 godina povukao iz javnog života zbog neslaganja sa politikom kneza Nikole Prvog Petrovića. Na papir je stavio narodne priče, lična iskustva i zapažanja, te uspomene iz svog života i života drugih junaka. Dela: „Primeri hrabrosti i junaštva“, „Pleme Kuči u narodnoj priči i pesmi“, „Život i običaji Arbanasa“.
1854. – Vrhovni sud SAD je nakon duge parnice presudio da patent za šivaću mašinu pripada američkom mehaničaru Eliasu Houu, koji je konstruisao mašinu 1845. U Engleskoj, gde je pokušavao da pronađe finansijere, igrali su ga bivši putujući pozorišni direktor Isak Singer i drugi biznismeni i počeli da proizvode “pevače” na osnovu njegovih dizajnerskih crteža.
1856 – Rođen je francuski maršal Anri Filip Peten, heroj iz Prvog svetskog rata i pobednik nad Nemcima kod Verdena, koji je izdao Francusku u Drugom svetskom ratu. Sarađivao je sa Adolfom Hitlerom i bio je na čelu kvislinške vlade u Vichyju, zbog čega je osuđen na smrt, ali mu je zbog ranijih zasluga kazna zamijenjena doživotnom robijom.
1877 – Ruski car Aleksandar II objavio je rat Osmanskom carstvu zbog odbijanja da se povinuje Londonskom ugovoru. Rat u kojem je Rusija pokušala izbiti na Bosfor i Dardanele i intervenirati u istočnu krizu izazvanu ustankom u Bosni i Hercegovini 1877. godine završio se u decembru 1877. ruskim osvajanjem Plevne, ali je Turke spasila britanska flota usidrena u Dardanelima, pa je Aleksandra Drugog morala vratiti.
1898 – Španija je objavila rat SAD nakon američkog ultimatuma Madridu da se povuče sa Kube. Brojnija i bolje opremljena američka vojska i mornarica brzo su porazili Špance, počinivši brojne ratne zločine nad civilima, posebno na Filipinima, a SAD su mirovnim ugovorom okupirale španske kolonije Kubu, Filipine, Portoriko i Guam.
1903. – Umro je advokat i istoričar Valtazar Bogišić, profesor na univerzitetima u Kijevu i Odesi, akademik i ministar pravde Crne Gore. Slavu mu je donio “Opšti imovinski zakonik za Knjaževinu Crnu Goru”, koji je izradio 1888. godine na zahtjev crnogorskog kneza Nikole Prvog Petrovića. Kodeks je preveden na mnoge jezike kao primjer imovinskopravne regulative. Djela: “Pravni običaji kod Slovena”, “Kompendij sadašnjih pravnih običaja kod Južnih Slovena”, “Pisani zakoni na slovenskom jugu”, “Uputstvo za opisivanje više pravnih običaja, koji žive u narodu”.
1904 – Rođen Vilem de Kuning, američki slikar holandskog porekla, začetnik apstraktnog ekspresionizma, koji je transformisao slikarstvo u SAD četrdesetih godina 20. veka. Njegove slike labave strukture i nemirnih linija, u kojima je istraživao instinktivnu, plašljivu, pa čak i brutalnu ljudsku prirodu, snažan su protest protiv ledenog, bezličnog svijeta otuđene tehničke civilizacije.
1905. – Rođen je američki pisac Robert Penn Warren, čiji najbolji roman “Svi kraljevi ljudi” prikazuje uspon i pad političara u kojem su porok i vrlina neraskidivo povezani. Poznat je i kao suptilan pjesnik i pouzdan tumač moderne književnosti. Ostala djela: romani “Noćni jahač”, “Na vratima raja”, “Potop”, “Pećina”, “Mjesto koje treba doći”, “Brat zmajevima”, zbirka pjesama “Jedanaest pjesama na istu temu”, “Obećanja”, “Inkarnacija”, “Izabrane pjesme”, eseji “Razumijevanje pojma”, “Razumevanje u tekstu” crnog?”, “Demokratija i poezija”.
1915. – Počeo masovni pogrom Jermena u Turskoj. 24. april je Dan mučenika u Jermeniji.
1916 – U Dablinu je izbio Uskršnji ustanak Iraca koji su proglasili slobodnu Irsku Republiku, ali su britanske trupe za samo nedelju dana ugušile pobunu i izvršile okrutnu odmazdu. Vođe ustanka su strijeljane, što je izazvalo bijes širom svijeta.
1934 – Rođena je američka filmska glumica Shirley MacLaine, briljantna komičarka, poznata i po svojim dramskim ulogama. Napisala je nekoliko autobiografskih knjiga. Filmovi: “Nevolja sa Harijem”, “Stan”, “Slatka Irma”, “Dobro jutro, gospodine Gudbar”, “Umjetnici i modeli”, “Neki su dotrčali”, “Vrijeme nježnosti” /dodjela Oskara/.
1942 – Rođena je američka filmska glumica i pjevačica Barbara Streisand, posebno zapažena u mjuziklima, ali i kao komičarka, dramska glumica, a posljednjih godina i filmska rediteljka. Filmovi: “Smiješna djevojka” /Oskar/, “Zdravo Doli”, “Zašto te tata pušta da odeš samu”, “Djevojčica koju sam volio”, “Zvijezda je rođena”, “Jentl”, “Princ plime”, “Ogledalo ima dva lica” /režija poslednja tri/.
[1945-AmeričkavojskauDrugomsvjetskomratuoslobodilanjemačkinacističkikoncentracionilogorDahau[1945-AmeričkajevojskauDrugomsvjetskomratuoslobodilanjemačkinacističkikoncentracijskilogorDachau
1950. – Spajanjem Transjordanske Kraljevine i Palestine pod jordanskom okupacijom stvorena je Država Jordan.
1955. – U indonežanskom gradu Bandungu zaključena je Afro-azijska konferencija 29 zemalja na kojoj su potvrđeni principi dekolonizacije i stvaranja “trećeg svijeta” kao alternative blokovima.
1967 – Sovjetski kosmonaut Vladimir Mihajlovič Komarov poginuo je prilikom sletanja svemirskog broda “Sojuz 1” zbog greške u padobranskom sistemu. Bio je to njegov drugi let u svemir: 12. i 13. oktobra 1964. bio je komandant prvog troseda „Vašod“.
1970. – Lansiran je prvi kineski vještački satelit.
1971 – Sovjetski kosmonauti uspješno su pristali na svemirsku letjelicu bez posade, što je prethodilo izgradnji prve svemirske laboratorije u Zemljinoj orbiti.
1990. – Istočna i Zapadna Njemačka odredile su 2. jul kao datum ekonomskog ujedinjenja, kao uvod u potpuno ujedinjenje dvije njemačke države 3. oktobra 1990. godine.
1991 – Južnoafrička vlada objavila je da je postigla sporazum sa Afričkim nacionalnim kongresom Nelsona Mandele (ANC) o oslobađanju svih političkih zatvorenika do 30. aprila 1991. godine.
1996 – Palestinski parlament u egzilu uklonio je odredbu o uništenju Izraela iz povelje Palestinske oslobodilačke organizacije (PLO).
1999. – Avijacija NATO-a u selu Velika Dobranja kod Lipljana ubila je Artu Lugići, šestogodišnju djevojčicu iz Šiptara.
2001 – Međunarodni arbitar za međuentitetsku liniju razgraničenja u sarajevskim naseljima Dobrinja 1 i Dobrinja 4, irski sudija Diarmud Sheridan, objavio je konačnu odluku po kojoj najveći dio sporne teritorije koja je Dejtonskim sporazumom pripadala Republici Srpskoj pripada Federaciji Bosne i Hercegovine.
2003. – Prevremeno usvajanje odluke o statusu Kosova ne bi predstavljalo trajno rešenje i destabilisalo bi region – istaknuto je na sednici Saveta bezbednosti UN u raspravi o izveštaju generalnog sekretara UN Kofija Anana o situaciji na Kosovu.
2004 – Skoro tri četvrtine kiparskih Grka na referendumu je odbacilo plan ujedinjenja Kipra, dok su kiparski Turci podržali plan.
2005 – Umro je bivši izraelski predsjednik Ezer Weizman, koji je imao ključnu ulogu u postizanju mirovnog sporazuma između jevrejske države i Egipta 1979. godine.
2007 – Najmanje 74 osobe su ubijene u napadu na istraživački objekat kineske naftne kompanije “Chungguan” u istočnoj Etiopiji, u provinciji Ogaden.
2008. – Umro je Tristram Carey, engleski kompozitor, tvorac elektronske muzike.
2013 – Kada se osmospratna zgrada srušila u predgrađu Dake u Bangladešu, poginulo je 1.129 ljudi, a oko 2.500 je povređeno. U zgradi je bila fabrika konfekcije, a vlasnici su se oglušili o ranije primljenu službenu naredbu za evakuaciju zgrade.
2018 – Slika Paje Jovanovića “Dva bašibozuka na kapiji” prodata je na aukciji u Sotheby’s u Londonu za više od pola miliona evra, odnosno za 465.000 funti ili oko 530.000 evra, čime je oboren rekord Jovanovićevog “Ukrotitelja zmija”, koji je u Hristu kupljen u Njujorku više od dve decenije ranije. 168.000 evra. Jovanovićeva „Dva bašibozuka pred kapijom“ najskuplje je prodato delo srpskog umetnika uopšte.
2021 – Izbio je požar u bolnici “Ibn Hatib” u Bagdadu, gdje su se liječili pacijenti sa Covid-19, u kojem su 82 osobe umrle, a 110 je povrijeđeno. Do požara je došlo usled eksplozije boce sa kiseonikom.
2024 – Evropski parlament usvojio stroža, pravno obavezujuća ograničenja zagađivanja vazduha, kojih se članice EU moraju pridržavati do 2030. godine.
Datum i vrijeme objave: 24.04.2026 - 01:29 sati
