Pritisak ratne ekonomije: Rusiji prijeti bankarska kriza pod teretom vojnih troškova

Rusija se suočava s rizikom od “eksplozivne” bankarske krize jer domaći kreditori podnose najveći teret državne ratne ekonomije, upozorava se u izvještaju jedne evropske obavještajne službe u koji je Reuters imao uvid. Ovaj dokument od dvije stranice, pripremljen s ciljem informisanja evropskih zvaničnika o stanju ruskog finansijskog sektora, naglašava ranjivost tamošnjih banaka na nove zapadne restrikcije.

Iako su ruske banke uglavnom izdržale pritiske od početka invazije na Ukrajinu 2022. godine, u izvještaju se navodi da pogoršanje kvaliteta kredita i rastuća zaduženost stanovništva kreiraju opasne rizike. Sve se to dešava u momentu kada Evropska unija priprema svoj 21. paket sankcija koji planira finalizirati u julu, a koji cilja banke i kriptovalutne mreže.

Troškovi četverogodišnjeg sukoba ubrzano prazne državnu kasu, zbog čega se Kremlj sve više oslanja na banke kako bi održao likvidnost kompanija i zajmoprimaca. Izvještaj navodi da je ovakva praksa opteretila banke ogromnim sistemskim rizicima dok ekonomija balansira na ivici.

Ministarstvo ekonomije već je drastično smanjilo prognozu rasta bruto domaćeg proizvoda za 2026. godinu na svega 0,4% u odnosu na ranije predviđenih 1,3%, dok je prognoza za 2027. godinu korigovana na 1,4% sa prethodnih 2,8%. Banke su bile primorane odobravati subvencionisane kredite odbrambenim kompanijama i kupcima nekretnina, što je kroz državne programe i restrukturiranja kreiralo privid dinamične ekonomije koji zapravo skriva duboku nestabilnost.

Iluzija stabilnosti i problem loših kredita

Autori dokumenta procjenjuju da je čak 10% korporativnih kredita postalo sumnjivo, što predstavlja oštar rast u odnosu na 2024. godinu, dok su pojedine vodeće banke prijavile stopu nerealizovanih kredita stanovništva od čak 15% u 2025. Više od 500.000 Rusa proglasilo je bankrot tokom 2025. što je porast za gotovo trećinu na godišnjem nivou, dok su državni programi stimulisali više od 13 miliona građana da istovremeno podignu najmanje tri kredita.

S druge strane, zamjenik guvernera ruske centralne banke Filipp Gabunia smiruje situaciju tvrdeći da ranjivosti nisu kritične i da su kapitalni jastuci banaka na najvišem nivou u posljednje tri godine, dok se udio loših korporativnih kredita zadržao na stabilnih 4%.
Stručnjaci za Rusiju iz konsultantske kuće Macro Advisory smatraju da je ideja o trenutnom kolapsu nerealna jer državna potrošnja na odbranu održava nisku nezaposlenost i visoke plate, dok Azija potpuno ignoriše zapadne sankcije.

Ipak, Evropska unija ne odustaje od namjere da presječe profitni lanac i unese dodatnih 90 banaka na crnu listu, čime bi broj blokiranih finansijskih institucija premašio 100, obuhvatajući više od polovine ruskih banaka sa međunarodnim vezama.

Prilagođavanje na sankcije i unutrašnji pritisci na likvidnost

Dok predsjednik Vladimir Putin odbacuje nove ukrajinske prijedloge za prekid neprijateljstava i poručuje da će Rusija nastaviti s vojnim ciljevima, unutar samog finansijskog sistema vidljivi su znaci rasta pritiska.
Druga najveća ruska banka, VTB, planira hitno povećanje svojih rezervi kako bi se zaštitila od viših cijena goriva i potencijalnih gubitaka po kreditima. Istovremeno, količina gotovog novca koji građani drže izvan bankarskog sistema porasla je za više od 17% na godišnjem nivou i iznosi preko 19 triliona rubalja.

Ovaj odliv gotovine stvara direktan pritisak na banke koje se primarno oslanjaju na depozite građana za finansiranje svojih kreditnih aktivnosti. Finansijski direktor Sberbanke Taras Skvortsov navodi da je inicijalni stres iz 2022. godine prevaziđen te da su se do 2026. godine svi akteri već navikli na sankcije.
Prema njegovim riječima, mnogi klijenti sankcionisanih banaka danas čak i ne primjećuju da restrikcije postoje, što ukazuje na visok nivo adaptacije uprkos tinjajućim makroekonomskim rizicima, navodi Reuters.