LJUBLJANA – Janez Janša, jedna od najkontroverznijih i najdugovječnijih političkih ličnosti u Sloveniji, vratio se na mjesto premijera, čime je zemlja nakon nekoliko godina liberalne vlade Roberta Goloba napravila veliki politički zaokret udesno.
Slovenački parlament potvrdio je Janšu za premijera sa 51 glasom “za” i 36 “protiv”, čime je lider Slovenačke demokratske stranke (SDS) započeo svoj četvrti mandat na čelu vlade.
Njegov povratak označava kraj višemjesečne političke neizvjesnosti nakon izbora održanih u martu 2026. godine, na kojima nijedna politička opcija nije uspjela osvojiti jasnu većinu u parlamentu, rekao je on.itdIako je liberalni Slobodarski pokret Roberta Goloba osvojio najviše mandata, nije uspio da formira stabilnu koaliciju, što je otvorilo put Janšinom povratku na vlast.
Kako je Janša ponovo došao na vlast
Prema analizama poljskog Centra za istočnjačke studije (OSW), Janšin povratak predstavlja svojevrsni “politički bumerang”, jer je posle svakog pada s vlasti uspevao da se vrati još jači. Njegova stranka SDS godinama je održavala stabilnu i disciplinovanu biračku bazu, dok su slovenačke liberalne opcije često bile fragmentirane i kratkog vijeka.
Na izborima 2026. godine razlika između Golobovog Slobodarskog pokreta i SDS-a bila je manja od jedan procentni poen, što je dodatno produbilo političku polarizaciju u zemlji. Golobova koalicija izgubila je parlamentarnu većinu koju je imala nakon izbora 2022. godine, dok je desničarski blok predvođen Janšom značajno ojačao.
Ključnu ulogu u formiranju nove vlade odigrao je savez manjih desničarskih i konzervativnih stranaka, uključujući pokret Resni.ca, koji je postao poznat tokom pandemije korona po svojim stavovima protiv vakcinacije i kritici establišmenta.
Političar koji dijeli Sloveniju
Janez Janša već decenijama izaziva duboke podele u slovenačkom društvu. Njegove pristalice ga vide kao snažnog lidera koji zastupa nacionalne interese, konzervativne vrijednosti i ekonomsku liberalizaciju, dok ga kritičari optužuju za populizam, napade na medije i pokušaje slabljenja demokratskih institucija.
Janšu su tokom prethodnog mandata od 2020. do 2022. često poredili sa mađarskim premijerom Viktorom Orbanom zbog sukoba sa novinarima, pritiska na javne institucije i bliskosti desničarskim populističkim pokretima u Evropi. Evropska unija je tada više puta izražavala zabrinutost za stanje slobode medija i vladavine prava u Sloveniji.
Janša je poznat i po bliskoj vezi sa Donaldom Trampom, koga je otvoreno podržavao tokom američkih izbora 2020.
Zaokret u unutrašnjoj i spoljnoj politici
Nova slovenačka vlada najavila je smanjenje poreza, jačanje privatnog sektora, reformu penzionog sistema i restriktivniju migracijsku politiku. Janša je rekao da želi “efikasniju i manje birokratizovanu državu”, sa snažnijim oslanjanjem na tržišnu ekonomiju.
Istovremeno se očekuje promjena vanjskopolitičkog kursa zemlje. Janša je oštro kritikovao prethodnu vlast zbog priznanja Palestine 2024. godine i veliki je zagovornik strože sigurnosne politike Izraela, NATO-a i Evropske unije.
Analitičari upozoravaju da bi njegova nova vlada mogla dodatno pogoršati političke tenzije u zemlji, posebno zbog dubokih podjela između urbanog liberalnog biračkog tijela i konzervativnijih krugova.
Slovenija između liberalizma i populizma
Izbori 2026. pokazali su da je Slovenija postala jedna od politički najpodeljenih zemalja srednje Evrope. Kampanju su obilježile optužbe za korupciju, optužbe za strani politički uticaj i žestoke rasprave o migrantima, medijima i pravima manjina.
Posebnu zabrinutost izazvale su optužbe organizacija za ljudska prava da su pojedine stranke koristile antiromsku retoriku tokom kampanje i podsticale društvene podjele.
Politički komentatori ocjenjuju da Janšin povratak pokazuje širi evropski trend jačanja desnih populističkih pokreta, posebno u zemljama u kojima građani sve češće izražavaju nezadovoljstvo ekonomijom, migracijama i funkcionisanjem liberalnih vlada.
Četvrti mandat i veliki izazovi
Iako se Janša vratio na vlast, suočava se sa ozbiljnim izazovima. Slovenija se suočava sa usporavanjem ekonomskog rasta, zdravstvenim problemima, rastućim troškovima života i pritiskom reformi koje zahtijeva Evropska unija.
Osim toga, nova koalicija nije ideološki potpuno homogena, pa analitičari upozoravaju da bi politička stabilnost mogla biti kratkog vijeka.
Ipak, činjenica da se Janez Janša po četvrti put vratio na mjesto premijera potvrđuje njegovu izuzetnu političku izdržljivost i sposobnost da preživi gotovo sve političke krize koje su obilježile modernu povijest Slovenije.
Datum i vrijeme objave: 28.05.2026 - 12:03 sati
