Desilo se to danas, 21. aprila

Danas je utorak, 21. april, 111. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 254 dana.

753. pne Kr. – Romul je, prema istoričaru Marku Terentiju Varonu, osnovao Rim.

1142. – Umro je francuski filozof i teolog Pjer Abelard, poznat po tragičnoj ljubavi prema Eloizi – njihova ljubavna pisma su među biserima svjetske književnosti. Zabranjena ljubav surovo je okončana kastracijom Abelarda, koji se potom – kao i Eloise – povukao u samostan. Poput većine filozofa tog vremena, riješio je takozvani problem univerzalija, a njegovi teološki stavovi su osuđeni na sinodi u Soissonu 1121. i Sanssosu 1141. Kao predstavnik laičke nauke i antičke filozofije, vjerovao je u ljudski razum i negirao crkvene dogme. Djela: “Dijalektika”, “Teologija – etika ili samospoznaja”, “O božanskom jedinstvu i trojstvu”, “Istorija nevolja”.

1509 – Umro je engleski kralj Henri VII, osnivač dinastije Tudor. Njegovim dolaskom na tron ​​1485. okončan je četrdesetogodišnji “Rat ruža” – nazvan tako po dinastiji Lankaster, sa kojom je Henri VII. bila u srodstvu, imala je crvenu ružu u svom grbu, dok je dinastija York imala bijelu ružu. Prijestolje je osigurao pobjedom u bitci kod Bosvorta 1485. u kojoj je poginuo kralj Ričard III, a 1486. ​​ujedinio je kuće Lankaster i Jork oženivši se Elizabetom, sestrom Ričarda III. Tokom svoje vladavine uspostavio je režim apsolutizma.

1699 – Umro je francuski pisac Žan-Batist Rasin, koji je usavršio francusku tragediju, pojednostavio radnju i insistirao na psihološkoj analizi ljudskih strasti, posebno ljubavi. Pisao je veoma melodične stihove. Djela: tragedije “Andromaha”, “Fedra”, “Britanik”, “Berenika”, “Bajazit”, “Mitridat”, “Atalija”, komedija “Sučnici”.

1816 – Rođena engleska spisateljica irskog porekla Šarlot Bronte, koja se proslavila prvim romanom „Džejn Ejr“. Sa svojim mlađim sestrama Emilijom i Anom napisala je zbirku pjesama. Ostala djela: “Willet”, “Profesor i Ema”.

1828. – Rođen je francuski teoretičar umjetnosti i filozof Hipolit Ten, koji je pokušao da uvede pozitivističke metode u proučavanje književnosti, umjetnosti i društva. Zalagao se za pretežno deterministička shvaćanja istorije i umjetnosti i smatrao je da pojedinac, snažno određen jednom “dominantnom crtom”, pati od snažnog vanjskog utjecaja “rase”, “okruženja” i “trenutka”. Kao filozof bavio se problemima znanja, a kao istoričar istraživao je korijene dekadencije u Francuskoj. Djela: “Istorija engleske književnosti”, “Filozofija umjetnosti”, “O inteligenciji”, “Pojava moderne Francuske”.

1836 – Teksaška vojska porazila je Meksikance kod San Jacinta, što je omogućilo nezavisnost Teksasa, koji je 1845. postao dio SAD-a.

1856 – Australija je prva u svetu uvela osmočasovni radni dan.

1882. – U Narodnom pozorištu u Beogradu izvedena prva srpska opereta – “Veštica” Davorina Jenka, autora srpske himne “Bože, pravdi”.

1903. – Umro je srpski vojvoda Peko Pavlović, jedan od prvih oficira crnogorskog kneza Danila Prvog Petrovića. U ustanku u Hercegovini 1875. godine predvodio je hiljadu dobrovoljaca iz Crne Gore i organizovao ustaničku vojsku, okupivši 11.000 Hercegovaca u 12 bataljona. Evropska štampa, koja je opširno pisala o ustanku, posebno je isticala njegovo odlično komandovanje, što je Turcima nanelo velike gubitke. Zbog sukoba sa knjazom Nikolom Prvim Petrovićem, koji mu je oduzeo komandu nad pobunjenicima, neko vreme je bio u izbeglištvu u Bugarskoj i Srbiji.

1910. – Umro je američki pisac Semjuel Lenghorn Klemens, poznat kao Mark Tven, jedan od najvećih humorista svetske književnosti. Proslavio se romanima “Avanture Toma Sojera”, “Život na Misisipiju” i “Avanture Haklberija Fina”, u kojima je prikazao jedinstvene životne situacije i autentični američki stil i govor.

1915. – Rođen je Anthony Rudolph Oaxaca Quinn, američki filmski glumac meksičkog porijekla, fini tumač osebujnih karaktera, snažne individualnosti, sirovih i elementarnih ljudi. Filmovi: “Lozinka”, “Viva Zapata” /Oskar/, “Crno zlato”, “Ulica”, “Žudnja za životom” /Oskar/, “Grki Zorba”, “Navaronski topovi”, “Posljednji ratnik”, “Feramonteovo naslijeđe”.

1918. – U zračnoj borbi poginuo je njemački pilot Manfred fon Rihtofen, poznat kao “Crveni baron”, najpoznatiji njemački avijatičar u Prvom svjetskom ratu. Tokom rata oborio je više od 80 neprijateljskih aviona.

1926. – Rođena je britanska princeza Elizabeta Aleksandra Meri, od 1952. Elizabeta Druga, kraljica Velike Britanije.

1941. – Šefovi diplomatija Njemačke i Italije Joachim von Ribentrop i grof Galeazzo Ćano dogovorili su se tokom Drugog svjetskog rata o podjeli Jugoslavije na njemačku i italijansku teritoriju. Neka područja su prepuštena satelitskim vladama Mađarske i Bugarske.

[1945–SovjetskaarmijajeušlaupredgrađeBerlinatokomDrugogsvetskogrataprobijajućiodbrambenelinijenacističkihsnaga[1945–SovjetskavojskajeuDrugomsvjetskomratuušlaupredgrađeBerlinaprobivšiobrambenulinijunacističkihsnaga

1946. – Umro je engleski ekonomista Džon Mejnard Kejns, koji je pokazao da tržišni mehanizam ne stvara automatski punu zaposlenost i da je za izlazak iz nezaposlenosti i krize neophodna intervencija države. Radom “Opšta teorija zaposlenosti, kamata i novca” uzdrmao je tradicionalnu mikroekonomiju, koja se uglavnom bavila tržištem, cijenama i distribucijom, te se fokusirao na istraživanje makroekonomskih varijabli, posebno nivoa zaposlenosti. Ostala djela: “Ekonomske posljedice mira”, “Debata o novcu”, “Revizija mirovnog ugovora”, “Traktat o monetarnoj reformi”, “Sredstva za prosperitet”.

1960. – Glavni grad Brazila je preseljen iz Rio de Žaneira u Braziliju.

1967. – U Atini je vojnim udarom uspostavljen desničarski režim grčkih pukovnika, kojim su ukinute sve ustavne institucije.

1971. – Umro je predsjednik Haitija Fransoa “Papa Doc” Divalier, koji je vladao Haitijem kao diktator od 1957. do svoje smrti. Uz pomoć vojske proglasio se doživotnim predsjednikom 1964. godine, a za svog nasljednika imenovao sina Jean-Claudea Duvaliera. Stvorio je gangstersku miliciju poznatu kao “Tonton Makut”, koja je terorisala stanovništvo.

1984. – U rudniku “Rembas – Zastava” u Resavici poginula 33 rudara.

1987 – Najmanje 150 ljudi ubijeno je u eksploziji bombe koju su teroristi postavili u Kolombu, glavnom gradu Šri Lanke.

1993. – Vrhovni sud Bolivije osudio je bivšeg diktatora Luisa Garsiju Mesu na 30 godina zatvora pod optužbom za ubistvo, pljačku, prevaru i kršenje ustava.

1995 – Na insistiranje SAD i Njemačke, čemu se usprotivila Rusija, koja je uz Kinu bila uzdržana tokom glasanja, Vijeće sigurnosti UN produžilo je djelimičnu suspenziju sankcija SR Jugoslaviji u sportu, kulturi, vazdušnom i rečnom saobraćaju za 75 dana, skraćujući raniji rok od sto dana.

1996. – Koalicija lijevog centra “Maslina” pobijedila je na parlamentarnim izborima, što je bila prva pobjeda ljevice u Italiji nakon Drugog svjetskog rata.

1997 – Prvi kineski vojnici ušli su u Hong Kong, u sklopu priprema za prelazak te britanske kolonije pod kineski suverenitet 1. jula 1997. godine.

1999. – U napadu NATO avijacije sa osam projektila uništeno je “Majino naselje” kod Đakovice i ubijeno najmanje 10 izbjeglica, među kojima trogodišnji Marko Ivanović i sedmogodišnji Ivan Ivančić. U naselju, koje se nalazi u zgradama bivše zemljoradničke zadruge, živjelo je 98 srpskih civila, izbjeglica iz Hrvatske i 22 iz Bosne i Hercegovine.

1999 – Prvi put od početka agresije NATO na SR Jugoslaviju bombardovana je zgrada Poslovnog centra “Ušće” na Novom Beogradu i Žeželjev most na Dunavu u Novom Sadu, a drugi put napadnut most na Dunavu kod Beške, koji je onesposobljen, usled čega je prekinut saobraćaj između Beograda i jugoslovenske granice.

1999. – Vojni sud u Pireju osudio je na dvije i po godine zatvora, uslovno na tri godine, potporučnika grčke ratne mornarice Marinosa Rikudisa zbog odbijanja da isplovi u Jadran na razaraču “Temistokle”, koji je u sastavu NATO snaga učestvovao u agresiji na SRJ. Rekao je da kao pravoslavac ne može učestvovati u napadu na pravoslavni narod.

2004. – Vrhovni sud Hrvatske potvrdio je kaznu od 20 godina zatvora Fikretu Abdiću, bivšem predsjedniku tzv. Autonomne pokrajine Zapadna Bosna, koji je osuđen za ratni zločin počinjen u tzv. AP “Zapadna Bosna” od 1993. do 1995. godine.

2004 – Najmanje 73 osobe su ubijene, a više od 200 ranjeno u istovremenim eksplozijama ispred tri policijske stanice u Basri, na jugu Iraka.

2006 – Gornji dom belgijskog parlamenta usvojio je zakon kojim se homoseksualnim parovima dozvoljava usvajanje dece.

2008 – Banka Engleske odobrila je paket od 50 milijardi funti za zamjenu potraživanja banaka za državne obveznice i prevazilaženje posljedica globalne kreditne krize.

2009 – Otvorena je Svjetska digitalna biblioteka u sjedištu UNESCO-a u Parizu.

2010 – Svečano je otvoren Avalski toranj, jedan od simbola Beograda, srušen u bombardovanju NATO snaga 1999. godine.

2010 – Umro je Huan Antonio Samarán, predsjednik Međunarodnog olimpijskog komiteta.

2016 – Umro je Princ /Roger Nelson/, američki pjevač, kompozitor, multiinstrumentalista i glumac, dobitnik nagrada “Oscar”, “Zlatni globus” i “Grammy”.

2023 – Muzej žrtava genocida u Beogradu nabavio je originalni spisak Diane Budisavljević sa imenima i svim podacima o oko 5.800 srpske djece spašene iz ustaških logora smrti NDH, za koje se smatralo da su izgubljeni ili uništeni. Spisak srpske dece kreiran je u “Zavodu za gluvu decu” u Zagrebu u okviru akcije “Diana Budisavljević”, a sadrži imena i prezimena dece, njihovih roditelja, datum i naziv logora iz kojeg su spaseni, kao i starost i identitet hrvatskih usvojitelja. Ovaj spisak djece nastao je u drugoj polovini 1942. godine nakon bitke na Kozari. Diana Budisavljević bila je humanitarka austrijskog porijekla, udata za doktora srpske nacionalnosti u Zagrebu, koji je tokom Drugog svjetskog rata spašavao djecu iz ustaških logora smrti u NDH.

2025 – Umro je papa Franjo, čuvar siromašnih, zagovornik socijalne pravde i međureligijskog dijaloga. Papa Franjo osporio je zahtjev iz Zagreba da se kardinal Alojzije Stepinac, koji je podržavao ustaški režim u NDH, proglasi svecem bez dubljeg ispitivanja njegovog lika i djela.