Grupa od 14 organizacija civilnog društva u Srbiji izrazila je zabrinutost zbog smjera u kojem se kreću istražne radnje o incidentu iz 15. marta 2025. godine, navedeno je u saopćenju za javnost.
Istragu o ovom incidentu je nedavno preuzelo Više javno tužilaštvo u Beogradu.
Nevladine organizacije su u saopćenju za javnost navele da postupanje ovog tužilaštva predstavlja sve suprotno od temeljne i nepristrasne istrage, kakvu ovaj slučaj zahtijeva, te da ukazuje na svjesnu namjeru da se stvarni incident zataška, a pažnja javnosti skrene na teren političkog progona žrtava i svih onih koji su im pružili pravnu ili drugu podršku.
“Smatramo da je istragu o događaju od 15. marta od samog početka moralo da vodi Javno tužilaštvo za organizovani kriminal, koje se bez davanja bilo kakvih informacija i obrazloženja povuklo iz predmeta. Slučaj je potom prepušten Prvom osnovnom javnom tužilaštvu u Beogradu, koje je postupak vodilo neefikasno”, navele su organizacije civilnog društva.
Kazali su da posljednji obrt, u kojem Više javno tužilaštvo najavljuje preuzimanje predmeta i istragu o navodnom planiranju i organizovanju simulacije upotrebe zvučnog topa, kao vid planiranja i izvršenja krivičnih djela protiv ustavnog uređenja, predstavlja apsurdnu zamjenu teza.
“Tužilaštvo ove sumnje potkrepljuje dokumentom koji su sačinili studenti na jednom od plenuma, iako iz sadržine tog dokumenta jasno proizlazi da je zvučni top razmatran isključivo kao rizik, odnosno kao pretnja da će policija upotrebiti to sredstvo prema učesnicima studentskih protesta, a ne kao oruđe koje će studenti koristiti ili čiju će upotrebu simulirati na protestu”, pojasnili su.
Prema njihovim riječima, istražne radnje Višeg javnog tužilaštva ušle su u krajnje zabrinjavajuću fazu otvorenog pritiska na slobodu izražavanja i kritičko mišljenje.
“Jučerašnje pretresanje stana i privođenje vojnog analitičara Aleksandra Radića, uz najave tužilaštva da će procesuirati sve koji su navodno planirali, organizovali i pružili medijsku potporu za stvaranje ‘narativa o navodnoj upotrebi zvučnog topa’, jasno pokazuje namjeru da se zastraše svi koji su odbijali da ćute pred očiglednim nasiljem nad građanima”, dodali su.
Podsjetili su javnost da se njihovim organizacijama javilo više hiljada građana prijavljujući da su bili žrtve nepoznatog zvučnog udara tokom protesta 15. marta 2025. u Beogradu, usljed čega su zadobili različita oštećenja zdravlja, somatske i psihološke prirode.
Zbog ozbiljnosti situacije i rizika od ponavljanja, kazali su, 47 građanki i građana je od Evropskog suda za ljudska prava zatražilo izdavanje privremene mjere, koju je Sud i izdao, tražeći od domaćih vlasti da spriječi svaku upotrebu zvučnih uređaja u svrhu kontrole mase na protestima.
Organizacije civilnog društva početkom aprila 2025. godine podnijele su krivičnu prijavu za terorizam Javnom tužilaštvu za organizovani kriminal i osigurale pravnu pomoć građankama i građanima povodom davanja izjava pred Prvim osnovnim javnim tužilaštvom.
“Budući da je predsjednik Republike Srbije iskazao spremnost da bilo koja strana služba izvrši istragu o događaju od 15. marta, smatramo da je od presudnog značaja da se u ovaj proces uključe kredibilni i neutralni međunarodni mehanizmi”, naveli su.
Grupa zahtijeva od Srbije hitno podnošenje zahtjeva Kancelariji visokog komesara Ujedinjenih nacija za ljudska prava Volkera Türka, za određivanje nezavisne misije za utvrđivanje činjenica o incidentima na protestu u Beogradu od 15. marta 2025. godine.
“S obzirom na to da je domaće pravosuđe podleglo političkom pritisku i pretvorilo istragu u politički progon žrtava i onih koji su im pružili podršku, UN misija je jedini preostali garant koji može nepristrasno utvrditi punu istinu o zvučnom udaru na hiljade građana Srbije”, zaključili su.
Potpisnici poziva za istragu Ujedinjenih nacija su: A 11 – Inicijativa za ekonomska i socijalna prava, Autonomni ženski centar, Beogradski centar za bezbednosnu politiku, Beogradski centar za ljudska prava, Centar za kulturnu dekontaminaciju, Centar za pravosudna istraživanja – CEPRIS, Crta, FemPlatz, Građanske inicijative, Inicijativa mladih za ljudska prava, Komitet pravnika za ljudska prava – YUCOM, Slavko Ćuruvija fondacija, Share Fondacija, Trag fondacija, Žene u crnom.
Datum i vrijeme objave: 24.06.2026 – 17:11 sati
