Ljeto za meteorologe je već počelo i traje od 1. juna do 31. avgusta, dok kalendarski (astronomski) počinje ljetnim solsticijem i traje do jesenje ravnodnevice. Prvi dio ljeta teče nešto umjerenijim tempom u odnosu na prethodne dvije godine.
Svakako se sjećamo da su 2024. i 2025. godine donijele izuzetno tople i suhe početke ljeta. juna 2024 bio je najtopliji jun u istoriji merenja u Srbiji, a već sledeće godine oboreni su brojni rekordi postavljeni pre samo 12 meseci. U isto vrijeme, jun u 2025 ostaće upamćen kao najsušniji jun od početka meteoroloških merenja u Srbiji, što je predstavljalo uvod u izraženu hidrološku sušu i povećan rizik od šumskih požara u ostatku leta.
Tokom juna 2026. očekuju se češći prodori vlažnog i relativno svježeg zraka sa Atlantika i zapadne Evrope. To će uzrokovati povremeno osvježenje, prolaznu naoblaku, kišu, pljuskove i grmljavinu, pa će prvi dio ljeta biti dinamičniji i promjenljiviji nego prethodnih godina.
Iako se ovog ljeta mogu očekivati lokalne vremenske nepogode, sadašnje procjene nešto govore manja učestalost i intenzitet ekstremnih grmljavina u odnosu na neke prethodne sezone, posebno u odnosu na ljeto 2023.kada je Srbija bila izložena veoma jakim olujnim (superćelijskim) sistemima.
Očekivane temperature tokom ljeta
I pored nešto blažeg početka ljeta, dugoročne prognoze, tj klimatski signali i dalje ukazuju na povećanu vjerovatnoću iznadprosječno toplih uslova tokom većeg dijela sezone.
Prema sezonskoj prognozi Republičkog hidrometeorološkog zavoda Srbije, leto 2026. toplije od prosekauz pozitivno odstupanje prosječne sezonske temperature od oko +2 stepena Celzijusa u odnosu na referentni period 1991-2020. godine. Očekivano je od 40 do 65 tropskih dana u nižim predjelima Srbije, odnosno u danima sa maksimalnom temperaturom vazduha višom od 30 stepeni Celzijusa. To je gotovo udvostručile vrijednosti koje su bile uobičajene prije tri do četiri decenije.
Najveća vjerovatnoća za pojavu izraženijih toplotnih talasa očekuje se tokom jula i avgusta, kada se mogu javiti i duži periodi sa temperaturama znatno iznad prosjeka. U urbanim sredinama sve se više uočava porast broja tropskih noći, kada temperatura ne pada ispod 20 stepeni Celzijusa, što dodatno povećava toplotni stres stanovništva.
Shutterstock.com
Da li nas čeka suvo leto?
U severnim i centralnim delovima Srbije postoji mogućnost izostanka padavina. U brdsko-planinskim predelima jugozapadne, južne i jugoistočne Srbije lokalno se očekuje do 290 mm padavina, što je uglavnom u granicama višegodišnjeg proseka.
Povećan broj toplotnih talasa i duži sušni periodi predstavljaju značajan izazov za brojne društveno-ekonomske sektore koji zavise od vremenskih i klimatskih uslova. Najosjetljiviji su poljoprivreda, energetika, vodoprivreda, saobraćaj, građevinarstvo, javno zdravstvo i turizam.
El Niño i njegov uticaj
U tom kontekstu, važno je napomenuti da je tropski Pacifik dom klimatskog fenomena El Niño – Južna oscilacija (ENSO), koji je trenutno u fazi razvoja. Prema trenutnim klimatskim procjenama, očekuje se jačanje u narednim mjesecima, sa maksimalnim intenzitetom tokom jeseni. Međutim, njen direktan uticaj na vremenske prilike u Evropi i na Balkanu je ograničen, a često i indirektan, pa se značajni efekti, ako se pojave, obično reflektuju sa vremenskim odmakom i većom neizvesnošću.
Stoga se uticaj ENSO-a na ljeto 2026. u našem regionu ne može smatrati odlučujućim faktorom, već dijelom šire slike globalne klimatske varijabilnosti, koja potencijalno može imati izraženije efekte tek u kasnijem periodu, krajem 2026. i tokom 2027. godine.
Konačno, ljeto 2026. može se okarakterisati kao natprosječno toplo, sa povećanom vjerovatnoćom toplotnih talasa u drugom dijelu sezone, ali i sa periodima zahlađenja i povremene nestabilnosti, posebno tokom prvih sedmica ljeta.
Izvor: Slobodan Sovilj – Republički hidrometeorološki zavod
Shutterstock.com
