Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović obratio se danas na plenarnoj sjednici Evropskog parlamenta u Strazburu, ocijenivši da je Crna Gora na pragu ostvarivanja jednog od najvažnijih ciljeva u svojoj modernoj istoriji – članstva u Evropskoj uniji do 2028. godine.
„Predsjednik Milatović je u obraćanju poslanicima Evropskog parlamenta istakao da, dvadeset godina nakon obnove nezavisnosti, Crna Gora stoji pred vratima Evropske unije kao zemlja koja je ostala vjerna evropskoj ideji mira, slobode i solidarnosti, ali i uvjerenju da se zajednička budućnost Evrope mora graditi na povjerenju, uvažavanju svake pojedinačne države.
“Crna Gora je obnovila svoju nezavisnost na miran i demokratski način 2006. godine. Istovremeno, odredili smo dalji pravac naše zemlje. Odlučili smo da izgradimo evropsku, demokratsku, građansku i otvorenu Crnu Goru, državu zasnovanu na vladavini prava, jakim institucijama i društvu u kojem zajedno žive različite vjere, nacije i kulture”, rekao je on.
Predsjednik je istakao da evropski put Crne Gore nikada nije bio samo spoljnopolitički cilj, već društveni dogovor, nacionalni konsenzus i temelj vrijednosti koji su vodili državu kroz promjene i usmjeravali njenu viziju budućnosti. On je podsjetio da su ovi izbori trajali dvije decenije i da su ih nastavile različite vlade, različite parlamentarne većine i različite generacije građana.
Govoreći o dosadašnjem napretku pristupnih pregovora, Milatović je ocijenio da evropski put Crne Gore nije ravna linija, da je bilo kašnjenja, propuštenih prilika i perioda u kojima su reforme trajale duže nego što su građani i evropski partneri očekivali. Ipak, evropska ideja je zadržala snagu u Crnoj Gori jer su je građani prepoznali kao put u bolju budućnost.
On je istakao da reforme koje sprovodi Crna Gora nisu apstraktna politička obaveza, već proces koji utiče na svakodnevni život građana: sudovi koji moraju da rade efikasno i pošteno, institucije koje moraju služiti javnom interesu, ekonomija koja mora obezbijediti dostojanstven i prosperitetan život, kao i mladi ljudi koji svoju budućnost moraju graditi u svojoj zemlji.
„Članstvo u Evropskoj uniji ima dubok unutrašnji značaj za Crnu Goru. Ono predstavlja vrhunac nacionalnog napora i početak nove odgovornosti.
Milatović je podsjetio da je 2012. godine, kao student master studija na Univerzitetu u Oksfordu, pratio istorijski iskorak Crne Gore otvaranjem pristupnih pregovora sa Evropskom unijom, ističući da skoro petnaest godina kasnije Crna Gora ima jasan zadatak da završi taj put i obezbijedi članstvo u Evropskoj uniji do 2028. godine.
U drugom dijelu obraćanja predsjednik je ukazao na izmijenjeni evropski i svjetski kontekst. On je naglasio da je prošlo dosta vremena od posljednjeg proširenja Evropske unije 2013. godine, a još više od samita u Solunu 2003. godine, kada je potvrđena evropska perspektiva Zapadnog Balkana. U međuvremenu, i Evropa i svijet su se promijenili, rat se vratio na evropski kontinent, a sigurnosni i geopolitički izazovi postali su svakodnevnica.
„U takvom svijetu, proširenje preuzima novu ulogu: ne politiku, već imperativu.
“Predsjednik je ocijenio da današnje proširenje Evropske unije predstavlja ulaganje u stabilnost i sigurnost evropskog kontinenta, odgovor onima koji žele da Evropu učine ranjivijom, podijeljenom i nesigurnijom, kao i dokaz političke snage Evropske unije i njene sposobnosti da oblikuje budućnost kontinenta”, dodaju u saopćenju.
Podsjećajući na ranije talase proširenja, Milatović je ustvrdio da je prijem južnoevropskih zemalja 1980-ih bio ulaganje u stabilnost, demokratiju i prosperitet, dok je proširenje nakon pada Berlinskog zida značilo ponovno ujedinjenje Evrope, prevazilaženje podjela iz hladnog rata i širenje prostora slobode i mogućnosti mira.
U tom kontekstu, predsjednik je rekao da pitanje pristupanja Crne Gore nije važno samo za našu državu, već i za kredibilitet Evropske unije i njenu sposobnost da ispuni obećanja koja su dala Zapadnom Balkanu.
„Među ovim principima posebno se izdvaja jedan: napredak se mora mjeriti rezultatima, a rezultati priznati. Danas je Crna Gora spremna da bude dokaz tog principa.“
Predsjednik je podsjetio da je Crna Gora otvorila sva 33 pregovaračka poglavlja i privremeno zatvorila 16, skoro polovinu, kao i da je Savjet Evropske unije započeo rad na nacrtu pristupnog sporazuma sa Crnom Gorom.
“To je institucionalni signal da je naša evropska regija postala konkretan politički i pravni proces.”
Milatović je ukazao i na činjenicu da je Crna Gora na više nivoa strateški povezana sa Evropskom unijom. On je podsjetio da Crna Gora kao zvaničnu valutu koristi euro, da je od 2017. godine pouzdana članica NATO alijanse, te da je godinama u potpunosti usklađena sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije.
Posebno je istakao da je od početka ruske agresije na Ukrajinu ovo rangiranje dodatno dobilo na značaju kao potvrda dubine strateškog partnerstva Crne Gore i Evropske unije. „Crna Gora je pokazala da zna gdje joj je mjesto. Pokazala je da razumije odgovornosti evropske budućnosti. Dokazala je svoju stratešku pouzdanost, institucionalnu ozbiljnost i podršku građana za članstvo u Evropskoj uniji.“
Govoreći o unutrašnjim demokratskim procesima, predsjednik je istakao da je demokratsku zrelost crnogorskog društva posebno potvrdila mirna promjena vlasti 2020. godine, dok su predsjednički i parlamentarni izbori 2023. godine dali novi zamah evropskom putu Crne Gore. U godinama koje su uslijedile institucije su pokazale da Crna Gora ima političku volju i administrativni kapacitet da zaključi pregovore i preuzme obaveze države članice.
Istovremeno, predsjednik je istakao da Crna Gora ulazi u završnu fazu pregovora svjesna obaveza koje predstoje.
“Još je posao pred nama. Znamo to. Jačanje vladavine prava, nezavisnih institucija i efikasne javne uprave, uz istovremeni fokus na ekonomskom približavanju Evropskoj uniji, ostaju naši ključni zadaci.”
Predsjednik se osvrnuo i na nedavno održan Samit Evropska unija – Zapadni Balkan u Crnoj Gori, istakavši da je naša zemlja, iako mala, pokazala da ima viziju, kapacitet i ambiciju da ugosti Evropu i bude mjesto gdje se razgovara o budućnosti kontinenta.
„Evropa nam je dala perspektivu u Solunu. Prije nekoliko dana smo dočekali Evropu u Crnoj Gori sa nadom i odlučnošću da će do 2028. godine Evropa dočekati Crnu Goru kao svoju najnoviju državu članicu.“
Obraćajući se poslanicima Evropskog parlamenta, predsjednik je izrazio uvjerenje da će sadašnji saziv ove institucije imati posebno mjesto u istoriji evropskog proširenja. On je podsjetio da je Evropski parlament posljednji put ratifikovao ugovor o pristupanju buduće države članice u slučaju Hrvatske u decembru 2011. godine, te izrazio nadu da će u ovom mandatu to učiniti i za Crnu Goru.
„Ulazak Crne Gore u Evropsku uniju biće naša zajednička pobjeda. Uspjeh za Crnu Goru i uspjeh za Evropsku uniju. Biće i ohrabrenje za cijeli zapadni Balkan. Biće to dokaz da reforme vode ka cilju, da vaša obećanja imaju kredibilitet i da zajednička budućnost Evrope ostaje otvorena za one koji dijele iste vrijednosti“, rekao je on.
Milatović je istakao da će ulazak Crne Gore u Evropsku uniju kao 28. članice do 2028. godine označiti početak ispunjavanja starog obećanja, vratiti povjerenje u politiku proširenja, doprinijeti dugoročnoj stabilnosti Zapadnog Balkana i ojačati globalnu ulogu Evrope u vremenu geopolitičkih izazova.
Predsjednik je rekao da Crna Gora nije ušla u Evropsku uniju da bi postala neko drugi, već zato što je uvijek pripadala evropskom političkom i kulturnom prostoru. Crna Gora u Evropu donosi iskustvo društva koje je sačuvalo multietnički sklad u regionu opterećenom teškom istorijom, mediteranskom otvorenošću, balkanskom otpornošću, tradicijom slobode, evropskom političkom orijentacijom i pouzdanim partnerstvom u pitanjima bezbjednosti i spoljne politike.
Evropa je najjača kada oko istih vrednosti okuplja različite tradicije i identitete, istakao je Milatović.
Predsjednik je rekao da je Crna Gora spremna da preuzme obaveze države članice, doprinosi evropskim politikama i vezuje svoju budućnost za zajedničku evropsku budućnost.
“Crna Gora je spremna! Crna Gora je spremna da preuzme odgovornosti države članice. Spremni smo da damo doprinos evropskim politikama. Spremni smo da svoju budućnost vežemo za zajedničku evropsku budućnost. Spremni smo da budemo sljedeći član Evropske unije.”
Završavajući govor, predsjednik je rekao da je pred nama istorijska prilika. “Za Crnu Goru je to prilika da završi generacijski poduhvat. Za Evropsku uniju je prilika da potvrdi odlučnost svoje politike proširenja. Za Zapadni Balkan je prilika da se vidi da evropski put donosi konkretne rezultate. Crna Gora je 1878. godine na Berlinskom kongresu postala 27. međunarodno priznata država u Evropi. Nakon 2 i po vijeka, Crna Gora je postala članica Unije. 2028.
Došlo je vrijeme da zajedno preoblikujemo historiju. Živjela Crna Gora. Živjela Evropska unija“, zaključio je predsjednik Milatović, a njegove završne riječi popratili su snažnim aplauzom evropskih parlamentaraca, potvrđujući važnost poruke koju je Crna Gora poslala iz najvišeg demokratskog doma u Evropi.
