Norveška bi mogla ponovo otvoriti debatu o članstvu u Evropskoj uniji, iako su njeni građani na dva referenduma odbili ulazak u evropski blok.
Razlog za novu reviziju odnosa sa EU leži u sve nestabilnijem globalnom okruženju, trgovinskim tenzijama i promjenama u sigurnosnoj politici.
Najveći evropski proizvođač nafte i gasa decenijama učestvuje na jedinstvenom evropskom tržištu, ali nije punopravna članica EU.
Dva referenduma, a odgovor isti
Na referendumima 1972. i 1994. Norvežani su odbili članstvo u Evropskoj uniji, uglavnom zbog straha da bi domaća ribarska industrija mogla biti ugrožena pravilima koja je donio Brisel.
Ministar vanjskih poslova Norveške Espen Barth Eide istakao je da su upravo pitanja ribarstva i poljoprivrede ključni razlozi za odbijanje članstva.
“Rekli smo ne 1972. godine zbog ribe i rekli smo ne ponovo 1994. godine, također uglavnom zbog ribe. Ribe i poljoprivrede,” rekao je Eide Financial Times.
“Mad World” prisiljava Norvešku da se preispita
Eide smatra da je svijet danas bitno drugačiji nego prije tri decenije i da se Norveška mora prilagoditi novim okolnostima.
“Ovaj ludi svijet oko nas, ono što se dešava sa Kinom i SAD, prisiljava Evropsku uniju da aktivira instrumente koje ranije nije često koristila”, rekao je.
Prema njegovim riječima, oblasti kojima Norveška nije pristupila, kao što su carinska unija i zajednička trgovinska politika, danas postaju sve važnije.
Trampove poteze pomno prate u Oslu
Dodatnu zabrinutost izazvale su izjave američkog predsjednika Donalda Trumpa o Grenlandu, autonomnoj teritoriji Danske, koja je članica NATO-a.
U Oslu se sve češće postavlja pitanje koliko su pouzdane američke sigurnosne garancije na koje se Evropa oslanjala od kraja Drugog svjetskog rata.
Istovremeno, Norveška pomno prati razvoj situacije na Svalbardu, njegovom arktičkom arhipelagu, za koji interes pokazuje i Rusija.
Island bi mogao uticati na Norvešku
Dodatni podsticaj raspravi mogao bi doći i sa Islanda, koji u avgustu planira referendum o mogućem nastavku pregovora za pridruživanje Evropskoj uniji.
Brisel je već nagovijestio mogućnost posebnih izuzetaka za islandsku ribarsku industriju, koju također pomno prate u Norveškoj.
“Island je izuzetno važan slučaj za nas i moramo pažljivo pratiti razvoj događaja”, rekao je Eide.
Građani i dalje nisu za ulazak
Unatoč promijenjenim geopolitičkim okolnostima, ankete pokazuju da većina Norvežana još uvijek nije spremna podržati ulazak u Evropsku uniju.
Premijer Jonas Gahr Støre i ministar Eide među najglasnijim su zagovornicima bliže saradnje s EU, ali za sada ne planiraju inicirati novi referendum.
“Da je referendum održan sutra, glasao bih za ulazak u Evropsku uniju. Ali to ne znači da je sada pravo vrijeme za raspisivanje referenduma”, rekao je Eide, prenose mediji. tportal.
Datum i vrijeme objave: 02.06.2026 - 22:30 sati
