Ekonomisti upozoravaju da ekstremne vrućine više nisu samo vremenski fenomen, već faktor koji usporava ekonomski rast, podstiče inflaciju i povećava javnu potrošnju.
Ekstremnija ljeta u Evropi postaju ozbiljan ekonomski problem. Sve češći toplotni talasi povećavaju troškove, remete poslovanje i usporavaju ekonomski rast, dok požari, suše i drugi ekstremni vremenski događaji sve više opterećuju javne finansije i preduzeća.
Veliki šumski požari su posljednjih dana zahvatili Francusku i Španiju, izgorjevši oko 120.000 hektara i prisiljavajući na evakuaciju oko 300.000 ljudi. Prema Svjetskoj meteorološkoj organizaciji (WMO), Evropa doživljava dužu sezonu požara i sve veći broj velikih požara, a zapadni dio kontinenta doživljava najtopliji juni u historiji.
Ali šteta se ne mjeri samo u opožarenim područjima. Rastuće temperature povećavaju troškove zdravstvene zaštite, hlađenja, transporta, poljoprivrede i osiguranja, dok ponavljajući toplotni talasi smanjuju produktivnost, remete lance snabdijevanja, slabe potražnju za turizmom i povećavaju cijene hrane.
„Ovo je zaista veliki ekonomski izazov“, rekao je za CNBC Georg Zachmann, viši saradnik na Bruegel institutu sa sjedištem u Briselu. Prema njegovim riječima, Evropa treba ubrzati prilagođavanje svoje infrastrukture i ekonomije klimatskim promjenama kako bi ograničila ekonomske posljedice.
Makroekonomska varijabla
Carsten Brzeski, glavni makroekonomista u ING Grupi, upozorava da toplotni talasi više nisu samo vremenski fenomen, već makroekonomska varijabla.
Zajednička analiza Univerziteta u Mannheimu i Evropske centralne banke procjenjuje da su toplotni talasi, suše i poplave smanjili ekonomsku aktivnost u Evropi za oko 0,3 posto tokom ljeta 2025. godine. Do 2029. godine, kumulativni gubitak bi mogao dostići 0,8 posto zbog niže produktivnosti, poremećaja u lancima snabdijevanja i slabijih prihoda od turizma.
Poljoprivreda i prehrambeni sektor su posebno izloženi, jer toplije i nestabilnije vrijeme smanjuje prinose usjeva poput kakaa, kafe i pšenice, te dodatno povećava cijene hrane.
Ekstremni vremenski događaji također sve više opterećuju državne budžete zbog troškova evakuacije, gašenja požara i obnove infrastrukture. Zachmann kao primjer navodi požare u Kaliforniji 2025. godine, s direktnom štetom procijenjenom na između 40 i 60 milijardi dolara, dok bi indirektni ekonomski troškovi mogli dostići oko 300 milijardi dolara.
Problem pejzaža
Osiguravajuća društva također osjećaju posljedice. Prema Allianz Commercialu, isplatili su 56,3 milijarde dolara za odštete uzrokovane šumskim požarima u 2010-ima, šest puta više nego u prethodnoj deceniji. Sektori energetike, nekretnina, građevinarstva, poljoprivrede i transporta su najteže pogođeni.
Dok novi toplotni talas zahvata Evropu, stručnjaci upozoravaju da bi to moglo pogoršati stvari. Stefan Doerr, profesor nauke o šumskim požarima na Univerzitetu Swansea, vjeruje da su klimatske promjene i decenije lošeg upravljanja krajolikom stvorile velika područja guste, zapaljive vegetacije, posebno u južnoj Evropi.
Prema njegovim riječima, upravo kombinacija ekstremnih vrućina, suše i promijenjenog krajolika povećava učestalost i razmjere požara, čineći ih sve većim ekonomskim i društvenim izazovom.
Datum i vrijeme objave: 30.07.2026 – 11:42 sati
