BANJALUKA – Mjesec maj posvećen je borbi protiv melanoma, jednog od najagresivnijih oblika karcinoma, a ovim povodom u Srpskoj se sprovodi akcija “Euromelanom 2026”, kojom želimo da istaknemo da je ovaj tumor izlječiv ako se otkrije u početnoj fazi.
Najvažniji faktori rizika za nastanak melanoma
- Veliki broj mladih ljudi
- Pozitivna porodična anamneza
- Teške opekotine od sunca u detinjstvu
- Svetla koža, oči i kosa
- Intenzivno izlaganje UV zračenju
- Korištenje solarija
- Oslabljen imunitet
Besplatni pregledi za građane u dvije smjene
Na Klinici za kožne i polne bolesti Univerzitetskog kliničkog centra Republike Srpske 29. maja biće organizovani besplatni pregledi građana u dvije smjene, a uput neće biti potreban, već je potrebno samo na vrijeme zakazati pregled putem kol centra.
Dragana Popović, dermatolog na Klinici za kožne i seksualne bolesti, ističe za “Nezavisne” da u ovom mjesecu imaju niz aktivnosti, ali da se akcija “Euromelanom 2026” provodi već 15 godina.
Melanom je jedan od najagresivnijih oblika raka kože
“Melanom je jedan od najagresivnijih oblika raka kože, ali i karcinoma uopšte. Razvija se na koži koja je vidljiva i jedini je karcinom koji možemo da vidimo golim okom, što je prednost koju treba iskoristiti, jer ako se melanom otkrije u prvim stadijumima – 99 odsto je izlečivo hirurškim zahvatima”, ističe Popović.
Međutim, kako kaže, ako se otkrije u uznapredovalom stadijumu, onda je potrebna sistemska terapija, a prognoza je loša.
“Imamo imunoterapiju i ciljanu terapiju za ove pacijente, a u posljednjih 10-15 godina napravljen je napredak u liječenju melanoma, ali su te terapije finansijski veoma zahtjevne. Zato nam je cilj da na vrijeme uhvatimo melanom”, dodaje.
Prevencija, šta lekari preporučuju?
Kada je u pitanju prevencija, napominje da je važno izbjegavati UV zračenje, posebno one sa svijetlom kožom, velikim brojem mladeža i pozitivnom porodičnom anamnezom, a dermoskopija bi, kaže, trebala biti barem jednom godišnje.
“To je metoda koja je bezbolna i veoma prijatna za pacijenta i nema neželjenih efekata. Sam pregled traje deset minuta, a promene na mladežima se mogu otkriti na vreme”, kaže Popović.
Prema njenim riječima, u cijelom svijetu polako raste broj oboljelih, a po broju sunčanih dana prednjače Australija i Novi Zeland.
“Ali i mi pratimo taj trend. Podaci iz 2023. godine pokazuju da je bilo 129 novootkrivenih mladeža, a godinu ranije 114. Muškarci prednjače, ali vjerovatno zato što više prijavljuju. Ljudi moraju znati na šta treba obratiti pažnju prilikom samopregleda, odnosno promjenu boje, oblika, veličine, rubova, asimetrije, jer bi trebalo da se objasne šest milimetara veći od milimetara.”
Iz Instituta za javno zdravstvo RS navode da se maligni melanomski tumor može razviti unutar već postojećeg mladeža u 30 odsto slučajeva ili “de novo” na normalnoj koži.
Melanom nije lako prepoznati
Napominju da melanome nije lako prepoznati jer često izgledaju kao madeži.
“Svi madeži izgledaju slično i imaju sličan oblik i boju. Ako se pojavi nova promjena koja izgleda drugačije od ostalih, to je sumnjivo. Simptomi poput svraba i krvarenja glavni su znak maligne bolesti. Pojava svake nove promjene na koži koja je ranije izgledala normalno kod pacijenata starijih od 40 godina smatra se sumnjivom i pacijent se mora javiti dermatologu”, kaže dermatolog.
Dodaju da se melanom može pojaviti bilo gdje na koži, ali se najčešće nalazi na koži grudi i nogu.
“Pojavljuju se na prethodno zdravoj koži, ali se kod oko 30 posto pacijenata mogu pojaviti na mjestu prethodnog mladeža. Mogu brzo rasti i širiti se na unutrašnje organe. Zbog toga je potrebno hitno liječenje, najčešće u vidu hirurške ekscizije”, kažu iz Instituta.
To su faktori rizika za nastanak malignog melanoma: veliki broj običnih i/ili klinički atipičnih mladeža, veliki kongenitalni mladeži, prethodno prisutni melanom ili nemelanomski karcinom kože, prisustvo velikog broja melanocitnih ili atipičnih nevusa i/ili melanoma u porodici, teške, bolne opekotine od sunca u djetinjstvu. Osim toga, to su intenzivno izlaganje suncu, crvena ili plava kosa, svijetle oči, veliki broj pjega, imunosupresija i korištenje solarija itd.
Datum i vrijeme objave: 15.05.2026 - 06:56 sati
