U Austriji i Njemačkoj preovladava skepticizam prema širenju Evropske unije, posebno kada su u pitanju zemlje Zapadnog Balkana. Zato se Crna Gora nada da bi zajedno sa Islandom mogla ući u Uniju, piše Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ).
Većina građana Njemačke i Austrije protiv je mogućeg proširenja Evropske unije, navodi FAZ, pozivajući se na istraživanje Eurobarometra objavljeno u septembru 2025. Na nivou cijele EU postoji većina od 56 posto ispitanika koji podržavaju ulazak novih članica. Međutim, u Njemačkoj i Austriji, sa podrškom od 49 i 45 posto, pristalice proširenja su u manjini. U Češkoj i Francuskoj samo 43 odsto ispitanika podržava ideju prihvatanja novih država, prenosi Pobjeda.
“Odbijanje je djelimično povezano sa lošim imidžom kandidata”, ističe FAZ, podsjećajući da osim Turske – koja formalno ima status kandidata, ali godinama nije igrala značajniju ulogu u debati o proširenju – postoje kandidati iz istočne Evrope: šest sa Zapadnog Balkana, te Moldavije, Ukrajine i Gruzije, koja se također trenutno ne smatra ozbiljnim kandidatom.
U tekstu se navodi da su u svim ovim zemljama ekonomski rezultati ispod prosjeka sadašnjih članica EU.
“Ovo ne izaziva entuzijazam, posebno ne u Austriji i Njemačkoj. Kandidatkinje se često doživljavaju kao zemlje koje uzimaju više nego što daju. Takva percepcija je nepravedna, ali je i dalje prisutna u javnosti”, kaže FAZ.
Samo 15 odsto želi Srbiju u EU
Dodaje se da u “skeptičnoj Austriji” i dalje postoji podrška za proširenje Unije, ali samo kada je riječ o Norveškoj, sa 62 posto, i Islandu sa 57 posto podrške, što je, kako se navodi, “sličan slučaj i u Njemačkoj”.
“Norveška i Island ne izazivaju strah i doživljavaju se kao potencijalno bogaćenje Evropske unije. Iako pitanje članstva Norveške trenutno nije aktuelno, Island bi uskoro mogao postati relevantan kandidat – ukoliko bi građani na referendumu koji je zakazan za kraj avgusta glasali za nastavak pristupnih pregovora koji su prekinuti 2015. godine”, kaže Mihael Martens, autor teksta.
Istovremeno, ukazuje se da velika većina građana EU odbija članstvo balkanskih i istočnoevropskih kandidata.
“Samo 25 posto ispitanika u Austriji podržava ulazak BiH u EU. Iako je ovo najveći procenat među takozvanim ‘nepoželjnima’, on je i dalje veoma nizak”, kaže Martens.
Prema njegovim izjavama, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Ukrajina imaju po 20 posto podrške, Albanija 17 posto, a Moldavija 16 posto. Najnižu podršku bilježe Srbija i Kosovo sa po 15 posto ispitanika za članstvo u EU.
Crna Gora u paketu sa Islandom?
Ovi rezultati su posebno nepovoljni za Crnu Goru, koju Evropska komisija godinama naziva “liderom” među balkanskim kandidatima. Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen redovno ističe napredak Podgorice. Kako je navedeno, Crna Gora je jedini kandidat koji je otvorio sva 33 pregovaračka poglavlja i zatvorio više poglavlja nego bilo koji drugi – ukupno 14. Cilj je članstvo do 2028. godine.
Međutim, vlasti u Podgorici su svjesne svoje rezerve prema balkanskim zemljama. Zbog toga se, kako navodi FAZ, pojavila ideja da Crna Gora pokuša da uđe u Evropsku uniju sa manje kontroverznom državom. Ukoliko nastavak pregovora bude podržan na islandskom referendumu, Crna Gora bi mogla pokušati da iskoristi pozitivnu sliku Islanda i ostvari takozvani “tandemski pristup”. Kada bi se Islandu otvorila vrata Unije, Crna Gora bi “ušla zajedno sa njim”. Brojčano, to ne bi bio problem, jer dvije zemlje zajedno imaju nešto više od milion stanovnika.
FAZ navodi i da je crnogorski list Pobjeda razgovarao sa islandskom ministricom vanjskih poslova Katrin Gunarsdottir. Ona nije direktno odgovorila na pitanje o mogućem zajedničkom ulasku Crne Gore i Islanda u EU. Međutim, na pitanje da li buduće članice treba primati bez prava veta kako bi se očuvala funkcionalnost Unije, ona je odgovorila da “Island vjeruje u saradnju pod jednakim uslovima i da svaki sporazum sa EU to mora odražavati”.
“To je zvaničan stav Crne Gore. Da li je takav pristup realan, moglo bi se pokazati već sljedeće godine”, zaključio je Michael Martens u tekstu za FAZ.
