Glorifikacija vladavine Vladimira Putina i ruske aneksije Krima.
Ovo je sadržaj dijela knjige “O Rusiji i Rusima” koju je fondacija “Ruski svijet” pod sankcijama Evropske unije poklonila školama u Srbiji i Republici Srpskoj u BiH.
Ova fondacija je u julu objavila da je uz pomoć ruskog Ministarstva vanjskih poslova obezbijedila opremu i obrazovnu literaturu za 60 obrazovnih institucija u Srbiji, Bosni i Hercegovini. entiteta i Tunisa.
Knjige i oprema donirani su školama u kojima se uči ruski jezik, a iz fondacije ističu da su knjige donirane desetinama škola u Srbiji i 27 škola u Republici Srpskoj.
RSE, zbog zaštite autorskih prava, nije imala pristup drugim knjigama koje su donirane školama.
Nadležna ministarstva Srbije i BiH nisu odgovorila na upit Radija Slobodna Evropa da li je sadržaj ovih knjiga sporan, a odgovor na pitanja o donaciji nije stigao ni iz “Ruskog svijeta”.
Fondaciju finansira Vlada Rusije, a osnovana je ukazom predsjednika Vladimira Putina 2007. godine.
Aleksandar Majenberger, istraživač i autor knjige o aktivnostima fondacije “Ruski svet”, kaže za RSE da nije iznenađen sadržajem knjige koja je data školama.
„Fondacija „Ruski svet“ se predstavlja kao organizacija posvećena promociji ruskog jezika i kulture, ali su njene aktivnosti uvek sadržale ideološku komponentu“, kaže on.
Nakon potpune ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, Evropska unija je sankcionirala ovu rusku fondaciju.
Vlasti u Srbiji i Bosni i Hercegovini. entitet Republika Srpska je, međutim, nastavio jačati saradnju sa Rusijom i nakon invazije, a Srbija, iako kandidat za članstvo u EU, nije se pridružila zapadnim sankcijama toj zemlji.
Ideološki motivi u knjizi o Rusiji
Osnovna škola “Isidora Sekulić” u Šajkašu, kod Novog Sada na severu Srbije, početkom jula se pohvalila vrednom donacijom na Fejsbuku.
Ruska fondacija “Ruski svet” donirala je školi knjige i laptop računare, kako navode, “koji su značajno doprineli unapređenju nastave i učenja ruskog jezika”.
Navode da sa fondacijom imaju dugogodišnju uspešnu saradnju, a iz fondacije su saopštili da je uručena oprema i literatura za opremanje 16 srpskih škola.
Ceremoniju predstavljanja pratio je Javni servis Radio-televizija Vojvodine, a na ramovima su se mogle videti knjige na ruskom jeziku – o jeziku, kulturi i istoriji Rusije.
Među doniranim knjigama nalazi se knjiga „O Rusiji i Rusima“, koja se bavi geografijom, istorijom, kulturom Rusije, a pisana je kao priručnik za one koji uče ruski kao strani jezik.
Ista knjiga može se vidjeti i na fotografijama sa svečanosti uručenja donacije “Ruski svijet” namijenjene školama u Republici Srpskoj.
Uvidom u njen sadržaj, RSE je utvrdio da knjiga u nekim delovima sadrži tumačenja moderne istorije koja su u skladu sa politikom Kremlja.
Knjiga koju je radio RSE objavljena je 2015. godine, prije ruske invazije na Ukrajinu.
U poglavlju knjige koje se bavi savremenom Rusijom, navodi se da je otkako je Putin došao na vlast 1999. godine, Rusija „počela da vodi nezavisniju spoljnu politiku“.
“Ekonomija je značajno ojačala, a životni standard ruskih građana je porastao”, kaže se i dodaje da je Putin kao rezultat dobio još jedan mandat.
Inače, Putin je na vlasti u Rusiji skoro 27 godina, a da bi izbjegao ustavna ograničenja ostanka na vlasti, smjenjivao se na pozicijama predsjednika i premijera.
Jedno poglavlje knjige naslovljeno je “Povratak Republike Krim Rusiji” i u njemu se navodi da su u martu 2014. godine stanovnici Krimskog poluostrva “održali referendum na kojem su odlučili da se odvoje od Ukrajine i pripoje Rusiji”.
U knjizi se ne navodi da, osim u malom broju zemalja, aneksija nije priznata nigdje u svijetu.
Moskva je okupirala, a zatim anektirala Krim 2014. godine. Aneksijom Krima započeo je rat u Ukrajini, koji se intenzivirao potpunom invazijom na Rusiju u februaru 2022. godine.
Na šta su reagovale škole i institucije?
“Ruski svet” je poklonio knjige i Osmoj beogradskoj gimnaziji.
Čelnici gimnazije su na Instagramu napomenuli o donaciji da predstavlja “značajan korak u poboljšanju uslova za učenje i razvoj naših učenika”.
Međutim, ni škola “Isidora Sekulić”, ni beogradska gimnazija nisu dobili zvaničan odgovor iz RSE o ovoj donaciji.
Isidore Sekulić je za RSE nezvanično rekao da su knjige samo donacija i da nisu za nastavu, kao i da će profesori samo pregledati knjige.
RSE je ovom prilikom kontaktirala Zavod za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja Srbije koji daje stručne ocene u postupku odobravanja udžbenika u Srbiji.
U svom odgovoru navode da nisu nadležni za odobravanje donacija knjiga, niti vode evidenciju knjiga koje škole dobiju.
Dodaju i da navedena knjiga “nije dostavljena Zavodu na vještačenje u postupku propisanom Zakonom o udžbenicima”, ali da “dostupnost knjige u biblioteci ne znači da ona stiče status udžbenika”.
“Dopunsku literaturu i priručnike za nastavnike nastavnik može izabrati i koristiti za postizanje rezultata, u skladu sa kompetencijama i individualnim časovima”, navode iz Zavoda.
Donirana je i literatura školama u Republici Srpskoj, uz prisustvo predstavnika Republičkog pedagoškog zavoda i Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.
Svečanost je održana u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci Republike Srpske, koja od 2012. godine ima Ruski kulturni centar čiji je osnivač ta fondacija.
Centar raspolaže knjigama sa oko 1.000 naslova i multimedijalnim materijalima, a primarni cilj je popularizacija ruskog jezika.
Trenutno „Ruski svet“ ima 48 ovakvih centara u 33 zemlje sveta, navodi se u objavi biblioteke na Fejsbuku o donaciji.
Narodna univerzitetska biblioteka i Ministarstvo prosvjete i kulture RS nisu odgovorili na upit RSE o donaciji Ruskog svijeta.
‘Proširenje ruske meke moći’
Alexander Mayenberger, autor knjige “Fondacija ruskog svijeta: ideologija, ciljevi i mreža”, analizirao je aktivnosti ove fondacije u Austriji i Njemačkoj prije ruske invazije 2022. godine.
U ovim zemljama fondacija je osnovala ruske centre i kancelarije ruskog jezika, sponzorisala obrazovne programe.
“Aktivnosti fondacije nisu bile ograničene samo na promociju jezika. Cilj joj je bio da razvije dugoročne mreže simpatizera Rusije i izgradi pozitivnu sliku o ruskoj kulturi i ruskoj državi”, kaže on.
Meyenberger ističe da su zemlje Balkana, Afrike i Azije postale sve važnije za nastavak ovih aktivnosti nakon 2022. godine, kada su zapadne zemlje prekinule saradnju sa ruskom državom.
Među najnovijim aktivnostima fondacije, kako se navodi na njenom sajtu, je promocija ruskog jezika u afričkim zemljama, Latinskoj Americi i Aziji.
“Iako fondacija obično ne funkcionira kao direktan propagandni kanal, njene obrazovne i kulturne aktivnosti doprinose širenju interpretacija historije i međunarodne politike koje se mogu koristiti za opravdavanje ruske vanjske politike, uključujući narative oko Ukrajine i Krima”, ističe on.
Sankcije i ‘propagandne poruke’
Upravo zbog ove akcije fondacija “Ruski svijet” je 2022. godine uvrštena na listu sankcija EU. U obrazloženju se navodi da je Ruska Federacija koristi za promociju svojih interesa u postsovjetskim zemljama.
Evropski parlament je još 2016. godine u rezoluciji označio fondaciju “Ruski svijet” kao instrument propagande Kremlja.
U dokumentu se navodi da Rusija koristi ovu fondaciju, institucije i medije da ospori demokratske vrijednosti, podijeli Evropu, stvori podršku unutar Rusije i širi dezinformacije.
Ideološki aspekt rada Fondacije nakon 2022. godine vidljiv je na njenoj web stranici.
Sajt emituje “najvažnije trenutke nedelje” kao deo “specijalne vojne operacije” – izveštaj o ruskim uspesima na frontu.
Prenosi i izjave ruskih zvaničnika o neophodnoj “denacifikaciji” i “demilitarizaciji” Ukrajine, što su izrazi koje Kremlj koristi da opravda rat protiv Ukrajine.
Sama Fondacija je 2024. godine organizovala seminar „Denacifikacija u kulturi: praktični aspekt“ za menadžere i osoblje kulturnih institucija u DPR, LNR, Zaporožskoj i Hersonskoj oblasti, regionima Ukrajine koje je Rusija pripojila 2022. godine.
Fondacija takođe promoviše ideju ruskog sveta. Oni navode da ruski svijet nisu samo Rusi, već i strani državljani koji govore, uče ili predaju ruski jezik, svi oni koji su iskreno zainteresirani za Rusiju i zabrinuti za njenu budućnost.
„Ruski svet“ je koncept u središtu spoljnopolitičke doktrine Kremlja, koja ima za cilj da promoviše ruski jezik, kulturu i religiju širom sveta.
