Desilo se to danas, 12. maja

Danas je utorak, 12. maj, 132. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima još 233 dana.

1671. – Upokojio se sveti Vasilije Ostroški /Stojan Jovanović/, mitropolit zahumski i istočnohercegovački.

1820. – Rođena je engleska medicinska sestra Florence Nightingale, osnivačica sestrinske profesije, čiji se rođendan obilježava kao Međunarodni dan medicinskih sestara. U Krimskom ratu sredinom 19. vijeka organizovala je bolnice za britanski ekspedicioni korpus i značajno reformisala sanitetsku službu i brigu o ranjenicima i bolesnicima. Zahvaljujući tome, smrtnost u britanskim poljskim bolnicama smanjena je sa 40 posto na dva posto. Otvorila je prvu školu za bolničarke, a posle Prvog svetskog rata – u kojoj su lečili srpske vojnike – njeni učenici pomogli su da se u Beogradu osnuje takva škola, iz koje je 1924. godine izašla prva generacija medicinskih sestara.

1842. – Rođen je francuski kompozitor Gilles Emile Frederic Masne, profesor na Pariškom konzervatorijumu, čija sentimentalna djela izražavaju francuski buržoaski romantizam. Komponovao je više od 20 opera, uglavnom lirskih tema, u kojima je portretirao osjetljive junakinje i lirsko-patetične likove muških tenora. Djela: opere “Manon”, “Verter”, “Don Kihot”, “Tais”, baletska muzika, oratorijumi, kantate, solo pesme.

1871. – Umro je francuski kompozitor Danijel Fransoa Espry Ober, autor opera u kojima se smenjuju govorni i pevački deo. Djela: opere “Fra Diavolo”, “Crni Domino”, “Blutni sin”, “Nema iz Portici”.

1884 – Umro je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedžih Smetana, osnivač i najznačajniji predstavnik češkog muzičkog nacionalizma. Inspirisan je narodnim legendama, istorijom i folklorom. Djela: opere “Prodana nevjesta”, “Dalibor”, “Libuša”, “Pljubac”, ciklus simfonijskih pjesama “Moj dom”, gudački kvartet “Iz moga života”, klavirske i kamerne kompozicije.

1888 – Velika Britanija uspostavila protektorat nad Sjevernim Borneom i Brunejem.

1904. – Rođen čileanski pisac i diplomata Neftali Ricardo Reyes Basualto, poznat kao Pablo Neruda, najveći latinoamerički tekstopisac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1971. Nakon učešća u Španskom građanskom ratu, gdje se sprijateljio sa španskim pjesnikom Federikom Garsijom, bio je glavni politički lik Lorca, bio je glavni politički orijentir. za ljudska prava. potlačeni. U početku je bio pod utjecajem modernista i postromantičara, zatim je spojio poetsku žestinu i senzualnost sa tradicionalnom poetskom formom, a okušao se i u slobodnijoj poetskoj tehnici s elementima nadrealizma. Kasnije faze karakteriše jači osjećaj tuge zbog prolaznosti svega, ali i nova vjera u ljudske i društvene vrijednosti. Umro je 1973. godine, ubrzo nakon ubistva čileanskog predsjednika Salvadora Allendea i dolaska na vlast desničarske vojne hunte. Djela: zbirke poezije “Praznična pjesma”, “Sumrak”, “Dvadeset ljubavnika i jedna očajna pjesma”, “Beskrajni čovjekov pokušaj”, “Boravak na zemlji”, “Španija u srcu”, “Treći boravak 1935-1945”, “Opšta pjesma”, “Grožđe i vjetar”, “E”.

1907. – Rođena je Katharine Hepburn, američka filmska glumica, dobitnica Oskara. Među brojnim filmovima su “Ljubav kad nije njeno vreme”, “Pogodi ko je došao na večeru”, “Afrička kraljica”, “Nevolje sa bebom”.

1918 – Rođen je američki inženjer Džulijus Rozenberg, koji je sa suprugom Etel bio prvi civil u SAD osuđen na smrt zbog špijunaže 1953. godine, navodno zbog odavanja tajni SSSR-u o atomskom oružju. Kazna je izvršena uprkos svetskoj kampanji da im se poštede životi.

1935 – Umro je poljski diktator maršal Jozef Klemens Pilsudski, prvi predsednik Poljske od 1918. do 1922. i pokretač rata protiv Sovjetske Rusije 1920. i 1921. godine. Na današnji dan 1926. godine uspostavio je vojnu diktaturu i držao vlast do svoje smrti.

1947. – Nakon godinu dana snimanja prikazana je “Slavica”, prvi jugoslovenski igrani film nakon Drugog svetskog rata. Reditelj i scenarista je Vjekoslav Afrić, snimatelj Žorž Skrigin, a glavne uloge tumače Irena Kolesar, Marjan Lovrić i Ljubiša Jovanović.

1949. – Zvanično je ukinuta sovjetska blokada Zapadnog Berlina, koja je počela krajem juna 1948., pošto su i zapadni saveznici i SSSR uvidjeli uzaludnost beskompromisnog sukoba.

1957. – Umro je američki filmski režiser i glumac austrijskog porijekla Erich von Stroheim, protagonista snažnog naturalističko-senzualnog stila u kinematografiji, jedan od najvećih reditelja ere nemog filma. Imao je izuzetno snažnu umjetničku prirodu i nije dopuštao kompromise, što mu je onemogućilo realizaciju većine svojih ideja u visoko komercijaliziranoj američkoj filmskoj industriji, pa je često morao glumiti u tuđim, ponekad umjetnički neuspjelim, filmovima. U Francuskoj mu je na samrti odlikovan Legijom časti. Filmovi: režija – “Slijepi muževi”, “Ljude žene”, “Pohlepa”, “Svadbeni marš”, “Kraljica Keli”, gluma – “Velika iluzija”, “Nestali iz Saint-Agila”, “Bulevar sumraka”.

1967 – Umro je engleski pisac Džon Mejfild, koji je u svojoj poeziji često slikao grube i sirove aspekte života, dok je idila njegovih stihova još više naglašena kao kontrast. Pisao je i drame u rimovanim dvostihovima, ali one imaju samo književno-istorijsku vrijednost. Djela: pjesme “Balade s mora”, “Soneti”, “Večna milost”, “Zelena polja”, “Lisica Rejnard”, drame “Veliki petak”, “Kralj Filip”.

1969 – U Velikoj Britaniji starosna granica za glasanje smanjena je sa 21 na 18 godina.

1992. – Skupština srpskog naroda u BiH na sjednici u Banjaluci donijela odluku o formiranju Vojske Republike Srpske i osnivanju novinske agencije Srna.

1994. – Umro je škotski političar Džon Smit, lider britanskih laburista, pod čijim je rukovodstvom ta partija, posle 15 godina u opoziciji, znatno ojačala. Ovo je njegovom nasljedniku Tonyju Blairu dalo “odskočnu dasku” za povratak laburista na vlast 1997. godine.

1995. – Vlasnici “Rokfeler centra” u Njujorku, uz podršku japanskog kapitala, objavili su bankrot ovog gigantskog poslovnog centra.

1997. – Ruski predsjednik Boris Jeljcin i čečenski lider Aslan Mashadov potpisali su sporazum o okončanju neprijateljstava u južnoj ruskoj republici Čečeniji, koji su čečenski separatisti ubrzo prekršili.

2001 – Umro je Aleksej Tupoljev, ruski konstruktor aviona.

2006 – Oko 200 ljudi poginulo je u eksploziji naftovoda u blizini Lagosa, najvećeg grada u Nigeriji.

2008 – Umrla je Poljakinja Irena Sendler /Križanovska/ koja je u Drugom svjetskom ratu spasila 25.000 jevrejske djece iz Varšavskog geta.

2008 – Više od 87.000 ljudi, uključujući 5.335 učenika, poginulo je ili nestalo u snažnom zemljotresu jačine 7,8 stepeni po Rihterovoj skali koji je pogodio jugozapadnu kinesku regiju Sečuan.

2016 – Umro je Aleksandar Karađorđević, princ, sin kneza Pavla i kneginje Olge, pilot Kraljevskog britanskog ratnog vazduhoplovstva.