Godišnjica eksplozije u Černobilu: Koliko je žrtava nuklearne katastrofe?

Danas je Međunarodni dan koji su UN ustanovile u znak sjećanja na eksploziju u sovjetskoj nuklearnoj elektrani u Černobilu, u Ukrajini, 1986., kada je poginula ili ubrzo od radijacije umrla 31 osoba, stotine hiljada ljudi su raseljene, a nuklearnim materijalom su bili zagađeni dio Sovjetskog Saveza i drugih zemalja Evrope. Prikriven odlukama vlasti Sovjetskog Saveza u to vrijeme, pravi broj smrtnih slučajeva i bolesti izazvanih nuklearnom nesrećom u Černobilu postao je jasan tek poslije više decenija, piše BBC.

Prema zvaničnom, međunarodno priznatom broju žrtava, 31 čovjek je umro od direktnih posljedica katastrofe u Černobilu.

Ujedinjene nacije procjenjuju da se samo 50 smrtnih slučajeva može direktno pripisati katastrofi.

Godine 2005., predviđeno je da bi dodatnih 4.000 ljudi na kraju moglo umrijeti kao posljedica izloženosti zračenju.

Međutim, istraživanje Kejt Braun, historičarke nauke sa Masačusetskog tehnološkog instituta (MIT), sugeriše da je sjenka Černobila mnogo veća nego što se mislilo.

Proljeće je uvijek bilo najprometnije doba godine za žene koje su radile u fabrici za preradu vune u Černigovu, na sjeveru Ukrajine.

Više od 21.000 tona vune prošlo je kroz fabriku sa farmi širom zemlje tokom godišnjeg perioda šišanja ovaca. April i maj 1986. godine nisu bili izuzetak.

Radnice su radile u smjenama od 12 sati dok su ručno sortirale gomile sirovog runa prije nego što je oprana i balirana.

Ali onda su žene počele da se razbolijevaju.

Neke su patile od krvarenja iz nosa, druge su se žalile na vrtoglavicu i mučninu.

Kada su vlasti pozvane da istraže, otkrile su nivoe zračenja u fabrici do 180mSv/h.

Svako ko je izložen ovim nivoima bi za manje od minuta premašio ukupnu godišnju dozu koja se danas smatra bezbjednom u mnogim dijelovima svijeta.

Osamdeset kilometara dalje nalazila se nuklearna elektrana Černobil.

Dana 26. aprila 1986. godine, reaktor broj četiri u elektrani pretrpio je katastrofalnu eksploziju koja je otkrila jezgro i izbacila oblake radioaktivnog materijala u okolno područje dok je požar nekontrolisano gorio.

Ali, smatralo se da je Černigov daleko izvan zone isključenja koja je brzo stvorena oko pogođene elektrane, a očitavanja na drugim mjestima u gradu pokazala su relativno nizak nivo radijacije.

“Područje je bilo žuto na mapama zračenja, što znači da grad nije bio jako pogođen“, kaže Kejt Braun.

“Ipak, u ovoj fabrici je bilo 298 žena koje su dobile status likvidatora, što je obično bilo rezervisano za one koje su dokumentovale izloženost tokom prvih dana sanacije poslije nesreće“.

Hiljade životinja je poklano u oblasti oko Černobila tokom evakuacije.

Braun vjeruje da je vuna nekih od ovih životinja izgleda pronašla put do fabrike u Černigovu zajedno sa drugom kontaminiranom vunom sa farmi obavijenih oblacima radioaktivnog materijala u sjevernoj Ukrajini.

U nedjeljama i mjesecima poslije katastrofe u Černobilu, stotine hiljada vatrogasaca, inženjera, vojnika, policajaca, rudara, čistača i medicinskog osoblja poslato je u područje neposredno oko uništene elektrane u nastojanju da kontrolišu požar i topljenje jezgra i spriječe dalje širenje radioaktivnog materijala u životnu sredinu.