Desilo se to danas, 24. marta

​Danas je utorak, 24. mart, 83. dan 2026. Do kraja godine ima još 282 dana.

1603 – Umrla je engleska kraljica Elizabeta I, koja je tokom svoje 45-godišnje vladavine učvrstila unutrašnje prilike i dala odlučujući doprinos da Engleska dopre do svih svjetskih mora i postane prva svjetska kolonijalna sila. Njen nasljednik, James VI od Škotske, preuzeo je krunu kao James I, uspostavljajući ličnu uniju između Engleske i Škotske. 1558. godine, kada je došla na tron, engleska flota je porazila špansku “nepobedivu armadu” i uspostavila moć Španije, rivala u osvajanju kolonija. Oslanjajući se na plemstvo i trgovačko-bankarsku buržoaziju, sprovela je mnoge mere koje su označile prekretnicu u istoriji Engleske. Za vreme njene vladavine – 1566. godine osnovana je Londonska berza, a 1600. Istočnoindijska kompanija. Godine 1587. osigurala je prevlast Anglikanske crkve pogubljenjem zarobljene kraljice Škotske Marije Stjuart, vođe rimokatoličkog pokreta. Nakon stupanja na tron ​​Džejmsa I, sina Marije Stjuart, dve zemlje su imale odvojene parlamente i tek 1707. godine, usvajanjem Akta o uniji, zemlja je ujedinjena pod imenom Velika Britanija.

1736. – Vođa srpskih ustanika Pera Segedinac, koji je 1735. digao Srbe protiv Beča u Pomorišju, Bačkoj i Posavini, iscrpljen je mučenjima na lomači u Budimu. Da bi zastrašile pobunjene Srbe, austrijske vlasti su mrtvog čoveka odvezle iz Segedina u Pečuj i obesile. Srbi su se pobunili zbog mobilizacije u austrijsku vojsku, a ustanak se proširio među seljacima. U narodnim pesmama opevan je maurski komandant i oberstmajster, a srpski pisac Laza Kostić napisao je dramu “Pera Segedinac”.

1783 – Španija je priznala nezavisnost SAD. 1834. – Rođen je engleski socijalista, pisac i slikar Vilijam Moris, koji je značajno uticao na razvoj umetničkog ukusa i razvoj umetničkog zanata u Engleskoj. Pisao je epske pjesme i pripovijetke u stihovima, sa antičkim i srednjovjekovnim motivima, na romantičan način. Djela: “Život i smrt Jasona”, “Zemljani raj”, “Sigurd Volsung”.

1882 – Njemački bakteriolog Robert Koch objavio je da je izolovao bakteriju koja izaziva tuberkulozu. Kasnije je otkriće antibiotika omogućilo uspješnu borbu protiv bakterije zvane “Kochov bacil”.

1882 – Umro je američki pisac Henry Wadsworth Longfellow, čija djela odlikuju vrlo rafinirana forma, ali i konvencionalnost i naglašena didaktičnost i sentimentalnost, pod snažnim uticajem njemačkih romantičara. Djela: Indijski ep “Hiawatha”, pjesme “Evangeline”, “Ropske pjesme”, soneti “Božanstvena komedija”.

1891 – Velika Britanija i Italija dogovorile su granice kolonija u oblasti Crvenog mora.

1905. – Umro je francuski pisac Žil Vern, autor naučnofantastičnih romana sa naučnim predviđanjima, od kojih su se mnoga i ostvarila. Napisao je 57 romana, od kojih su mnogi poslužili kao filmski scenariji. Djela: romani “Put oko svijeta za 80 dana”, “Dvadeset hiljada milja pod morem”, “Put na Mjesec”, “Put u središte Zemlje”, “Carev glasnik”, “Pet nedjelja u balonu”.

1916 – Umro je španski kompozitor i pijanista Enrike Granados i Kampinjo, koji je stvarao na romantičan način, gotovo isključivo na osnovu španske narodne muzike. Djela: klavirska zbirka “Gojekas”, “Španske igre” za klavir.

1929 – Fašisti su “pobijedili” na jednopartijskim izborima u Italiji.

1930. – Rođen je američki filmski glumac Steve McQueen, koji je uglavnom igrao u avanturističkim filmovima, obilježavajući ih snažnim temperamentom i ličnim šarmom. Filmovi: “Never Love a Stranger”, “The Magnificent Seven”, “Cincinnati Kid”, “Rodeo Champion”, “The Great Escape”, “Butterfly”, “Bullet”, “Tom Horn”, “The Hunter”.

1941. – Predsednik jugoslovenske vlade Dragiša Cvetković i ministar inostranih poslova Aleksandar Cincar-Marković tajno su otputovali u Beč da 25. marta potpišu ugovor o pristupanju Jugoslavije Trojnom paktu. Vlada je srušena vojnim udarom tri dana kasnije, posle masovnih demonstracija u Beogradu i drugim gradovima Srbije.

[1945-UBeogradupotpisansporazumizmeđuVladeSFRJiAgencijeUNzahumanitarnirad/UNRA/SporazumomjepredviđenodaUNRAdajepomoćuhranilijekovimaodjećiidjecitešaljestručnjakezaobnovupoljoprivredeindustrijeisaobraćaja[1945-UBeogradujepotpisansporazumizmeđuvladeDemokratskeFederativneJugoslavijeiAgencijeUNzapomoćirad/UNRA/UgovoromjepredviđenodaćeUNRApomoćiuhranilijekovimaobućiiodjećiteposlatistručnjakezaobnovupoljoprivredeindustrijeiprometa

[1945-AmeričkeibritansketrupeprešlesuRajnuzavrijemeDrugogsvjetskogrataipočeleprodiratiuunutrašnjostNjemačke[1945-AmeričkeibritansketrupeuDrugomsvjetskomratuprešlesurijekuRajnuinastavileprodoruunutrašnjostNjemačke

1946 – Umro je ruski velemajstor Aleksandar Aleksandrovič Aljehin, jedan od najvećih u istoriji šaha, jedini koji je do smrti nosio titulu svetskog prvaka. Godine 1920. osvojio je prvo šahovsko prvenstvo SSSR-a, a prvak svijeta postao je 1927. godine, savladavši kubanskog velemajstora Raula Kapablanku u meču sa 6:3, uz 25 remija. Titulu je odbranio u mečevima protiv sunarodnika Jefima Bogoljubova 1929. i 1934. godine, kojeg je savladao sa 15,5:9,5 i 15,5:10,5, a holandski velemajstor Maks Eve savladao ga je 1935. godine sa 9:8 i 13 remija. Titulu prvaka svijeta vratio je kada je u revanšu 1937. savladao Evu rezultatom 10:4 i 11 remija.

1962. – Umro je švajcarski fizičar, balonista i istraživač dubokih mora Ogist Pikar, profesor na Univerzitetu u Briselu. Proučavao je radioaktivnost, atmosferski elektricitet i kosmičke zrake. Godine 1931. postao je prvi čovjek koji je stigao do stratosfere, popevši se na 15.780 metara u balonu, a 1934. na 17.550 metara. Od 1938. godine spustio se 48 puta batiskafom u dubine okeana do 4000 metara.

1972 – Velika Britanija uspostavlja direktnu kontrolu u Sjevernoj Irskoj kako bi spriječila sukobe između rimokatoličkih i protestantskih paravojnih formacija.

1976 – Umro je britanski feldmaršal Bernard Lo Montgomeri, jedan od vodećih savezničkih komandanata u Drugom svjetskom ratu. Pobjeda njegove Osme armije nad Afričkim korpusom njemačkog feldmaršala Erwina Rommela u bici kod El Alameina krajem 1942. preokrenula je tok rata u Africi.

1976 – U Argentini je vojna hunta generala Horhea Videle preuzela vlast, a predsednica Isabela Peron je uhapšena.

1980. – U Salvadoru je ubijen najglasniji kritičar brutalnih postupaka vojnih vlasti u toj zemlji zahvaćenoj građanskim ratom – nadbiskup San Salvadora Oscar Arnulfo Romero y Galdames. Smrt uticajnog i popularnog borca ​​za reforme i ljudska prava dodatno je pogoršala krizu.

1990. – 2.000 indijskih vojnika napustilo je Šri Lanku, posljednji od kontingenta od 50.000 vojnika koji su proveli dvije i po godine bezuspješno pokušavajući poraziti oružanu pobunu tamilskih gerilaca protiv centralne vlade u Kolombu.

1993 – Ezer Weizman izabran za sedmog predsjednika Izraela.

1999 – NATO pakt je započeo napade na SR Jugoslaviju.

1999 – Sjeverna Koreja je objavila da je južnokorejska mornarica potopila jedan od svojih brodova u sjevernokorejskim teritorijalnim vodama Žutog mora, optužujući Seul da je pokrenuo novi rat na podijeljenom poluostrvu time što je izazvao prvi pomorski sukob od kraja Korejskog rata 1953. godine.

2003. – Županijski sud u Rijeci osudio je hrvatskog generala Mirka Norca na 12 godina zatvora za ubistvo oko 50 srpskih civila 1991. godine. Sud je osudio Tihomira Oreškovića na 15 godina zatvora, Stjepana Grandića na 10 godina, a Ivica Rožić je oslobođen optužbi. Zbog presuda su organizovani protesti širom Hrvatske.

2004 – Visoki predstavnik EU Havijer Solana demonstrativno napustio sednicu Predsedništva Skupštine Kosova. „Nisam došao da slušam hvalospeve i lepe priče, već da čujem nešto o ubistvima Srba i paljenju njihove imovine“, rekao je Solana albanskim parlamentarcima.

2004 – U blizini kumanovskog sela Romanovce, na severu Makedonije, srušene su crkve Svetog Jovana i Blažene Djevice Marije. 2006 – Interpol je povukao nalog za hapšenje kosovskog premijera Agima Čekua, koji je raspisan na zahtev srpskih vlasti.

2006. – EU je postigla sporazum o uvođenju sankcija bjeloruskim zvaničnicima, uključujući predsjednika Aleksandra Lukašenka, zbog predsjedničkih izbora koji se smatraju neregularnim.

2007. – Skupština opštine Srebrenica, bez učešća srpskih poslanika, usvojila je rezoluciju kojom se traži izdvajanje ove opštine iz Republike Srpske.