“Čuvati sjećanje na žrtve nacizma i suprotstaviti se reviziji istorije”, bila je jedna od poruka poslana sa okruglog stola održanog u online formatu 21. maja 2026. godine između poslanika Narodne Skupštine Republike Srpske i ruskog Federalnog vijeća, gornjeg doma državnog parlamenta.
Kako je objašnjeno u zvaničnom saopštenju, dotakli su se i genocida nad sovjetskim i srpskom narodom tokom Drugog svjetskog rata, kao i zločina nad Srbima u bosanskom ratu 1992–1995. godine i rezultata i posljedica Dejtonskog sporazuma.
Na online okruglom stolu nazvanom “Lekcije Drugog svjetskog rata, novi izazovi današnjice – preporod nacizma” učestvovala je i Elena Afanasjeva, šefica grupe prijateljstva i zamjenica predsjedavajućeg Komiteta za međunarodne poslove Federalnog vijeća, koja se nalazi pod sankcijama Ujedinjenog Kraljevstva, Švicarske, Australije i Ukrajine zbog svog doprinosa procesu ilegalnog anektiranja ukrajinskih teritorija 2022. godine.
Tokom svog obraćanja Afanasjeva je tvrdila da je u proteklih dvadeset godina uočena primjetna revizija ishoda Drugog svjetskog rata, jer je „u zapadnim zemljama na vlast došla generacija političara koji ne snose nikakvu moralnu odgovornost za ono što se dogodilo prije osamdeset godina“.
Ona je dodala i da “oni koji nisu uspjeli pobijediti na bojnom polju oslanjali su se na informacije i psihološke operacije kako bi diskreditovali i obezvrijedili ishod rata”.
Istraživač hibridnih prijetnji Ruslan Trad iz Atlantic Councila i autor lista Capital Weekly iz Bugarske za Detektor je ocijenio da je specifično formulisanje “očuvanja historijske istine i suprotstavljanja historijskom revizionizmu” prepoznatljiv alat meke moći Kremlja.
“Moskva rutinski koristi ovaj jezik da delegitimizuje zapadne narative o sovjetskoj prošlosti, da opravda invaziju na Ukrajinu kao ‘antifašističku’ operaciju i da njeguje saveznike na Balkanu koji dijele revizionističke stavove o ratovima 1990-ih u bivšoj Jugoslaviji“, rekao je Trad.
Sa ovim mišljenjem se slaže i Stratcom, tijelo Evropske unije za borbu protiv dezinformacija, koje u svojim izvještajima navodim da mediji bliski Kremlju, kao i ruski zvaničnici, izjednačavaju današnju Evropu, odnosno EU, sa nacizmom.
Na skupu i negatorka genocida
Skupu je prisustvovala i Jelena Guskova, rukovoditeljica Centra za proučavanje savremene balkanske krize Instituta za slavistiku Ruske akademije nauka.
Kako se navodi, ona je tom prilikom ukazala na značaj očuvanja rusko-srpskih odnosa i istakla da se oni potvrđuju kroz institucionalne i političke kontakte, te da su takvi kontakti važan pokazatelj kontinuiteta i međusobnog razumijevanja.
“Odnosi srpskog i ruskog naroda dodatno učvršćuju kroz zajedničko njegovanje kulturnih i istorijskih veza, kao i međusobno razumijevanje u savremenim okolnostima“, kazala je Guskova.
Ona je od ranije poznata po stavovima o ratnim zločinima u Bosni i Hercegovini, posebno o genocidu u Srebrenici za kojeg tvrdi da se nije desio umanjujući broj žrtava i pripisujući događaj stranim obavještajnim službama.
Jelena Guskova. Foto: Council.gov.ru
“Danas znamo da je operacija planirana u Engleskoj, Francuskoj i SAD-u. (…) Neki izvori kažu da je bilo 200 mrtvih, neki da ih je bilo 300. Prema drugim izvorima, bilo ih je do 2.000. Ali ti podaci ne znače da se desio genocid. I još uvijek nije jasno ko ih je ubio. Devedeset sedam posto ubijenih nema tragove metaka”, tvrdila je Guskova u dokumentarnom filmu RT-a 2023. godine, uprkos brojnim zvaničnim dokazima koji potvrđuju činjenice drugačije od onih kako ih ona prikazuje.
Tokom okruglog stola je istaknuta “potreba za suprotstavljanjem reviziji istorije i relativizaciji zločina počinjenih tokom Drugog svjetskog rata, uz naglasak na stradanje sovjetskog i srpskog naroda tokom 20. vijeka“, prenijela je Radio televizija Republike Srpske.
Banjalučki komunikolog Mladen Bubonjić istakao je za Detektor kako Sovjetska armija zaista jeste pobijedila u Drugom svjetskom ratu, ali je danas interpretacija te pobjede drugačija – i ona služi samo kao legitimizacija političkog aspekta.
“Ovdje se pomoću forme naučne konferencije tome daje legitimitet. Ovdje se iskorištavaju naučnici ili oni koji se predstavljaju kao naučnici. Postoje naučnici koji rade na visokoškolskim ustanovama, a koriste kvazinaučne metode, ima generalizacije i relativizacije i neadekvatne argumentacije. Nije riječ o naučnoj metodi, ali jeste o naučnoj formi. I to služi da se da potvrda ideologiji i političkim programima i idejama koje kruže u društvu“, naveo je Bubonjić.
On je naglasio da historiju tumače oni koji imaju kontrolu nad narativom i da je tako je uvijek bilo, a posebno je to izraženo u trenutnim okolnostima.
“I tu dolazi do toga da se upire prstom u relativizaciju, a protiv nje se bore upravo relativizacijom. I to se dešava u društvu u kojem nema odgovornosti, ni političke, ni društvene ni pravne“, zaključio je Bubonjić.
Učesnici iz RS-a ranije relativizovali ratne zločine
Tokom svog obraćanja na okruglom stolu potpredsjednik Narodne skupštine Dragomir Vasić je rekao da je srpski narod tokom rata u BiH “često bio predstavljen kao agresor, dok su srpske žrtve i stradanja ostajali marginalizovani”.
Protiv Vasića se pred Sudom Bosne i Hercegovine vodi postupak za ratne zločine počinjene na području Zvornika u proljeće 1992. godine.
Njegov kolega Srđan Mazalica je istakao važnost sjećanja na sistematsko ubijanje Srba u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, marioneti nacističke Njemačke.
Ustaški pokret je u Drugom svjetskom ratu u logoru Jasenovac ubio 83.145 Srba, Jevreja, Roma i antifašista.
Mazalica je ranije relativizirao genocid u Srebrenici i negirao bijele trake u Prijedoru.
Događaju su prisustvovali i Duško Perović, šef Misije Republike Srpske u Ruskoj Federaciji i otpravnik poslova Ruske Federacije u Bosni i Hercegovini Andrej Morozov, koji je ranije prisustvovao obilježavanjima Dana pobjede nad fašizmom skupa sa članovima organizacije “Noćni vukovi“.
Upravo jake veze vlasti u Republici Srpskoj i Ruske Federacije rezultirale ovom i sličnim skupovima.
“Od kako je Gorčakov fond došao, rade intenzivnije. Konferencija je bila u Trebinju prošle godine, prije toga su bili u Banjoj Luci gdje su rekli da će intenzivirati sa konferencijama, da će studenti ići u Rusiju na razmjene, da će biti kulturno-umjetničke razmjene, a posebno su naglasili naučni aspekt. Tako to nije neuobičajeno jer su sve najavili“, objasnio je Bubonjić.
On je naglasio da je najgore to što se historija koristi u dnevnopolitičke ciljeve.
Osnivač Fonda za javnu diplomatiju “Aleksandar Gorčakov”, koji se nalazi na listi sankcionisanih organizacija u Evropskoj uniji, je bivši ruski predsjednik Dmitri Medvedev. Osim nekolicine oligarha i diplomata, u upravi Fonda sjedi i Sergej Lavrov, ruski šef diplomatije.
Ruslan Trad je podsjetio da je u posljednjih nekoliko godina došlo do jačeg uvezivanja legislativnih tijela u Republici Srpskoj i Ruskoj Federaciji.
“U martu 2024. godine, predsjedavajući Državne Dume Vjačeslav Volodin i predsjednik NSRS-a Nenad Stevandić potpisali su formalni sporazum o saradnji između dva zakonodavna tijela. Nakon toga uslijedio je sastanak između predsjedavajuće Vijeća Federacije Valentine Matvienko i Stevandića u novembru 2024. godine, gdje je Matvienko istakla da, “uprkos destruktivnom stavu zapadnih zemalja”, Republika Srpska ostaje posvećena proširenju veza s Rusijom“, naveo je Trad.
U junu 2025. godine, posebna Komisija za saradnju između NSRS-a i ruske Dume održala je svoj inauguralni sastanak u Moskvi.
Zašto su sankcionisani ruski učesnici skupa?
Okruglom stolu 21. maja prisustvovao je i Sergej Perminov, prvi zamjenik predsjednika Komiteta, Aleksandar Žukov i Vitalij Nazarenko, koji su pod sankcijama Evropske unije uglavnom zbog svog političkog učešća u invaziji na Ukrajinu.
Perminov je pod sankcijama zbog učešća u priznanju nezavisnosti Donjecka i Luganska 2022. godine.
Republika Srpska se formalno zalaže za članstvo BiH u Evropskoj uniji što podrazumijeva praćenje vanjske politike EU. S druge strane, Ambasada Rusije u BiH smatra da se širenje Evropske unije odvija s ciljem nanošenja štete Moskvi.
Održani okrugli sto je značajan sa sigurnosne perspektive iz nekoliko razloga, tvri Trad.
“Prvo, produbljuje institucionalno ukorijenjenje ruskog utjecaja unutar političke arhitekture Bosne i Hercegovine, djelujući kroz entitet Republika Srpska kao posredničku polugu. Drugo, za razliku od trgovinskih ili energetskih veza, parlamentarna i ideološka saradnja nosi niže diplomatske troškove i teže za EU da je sankcioniše”, zaključio je Trad za Detektor.
Datum i vrijeme objave: 22.05.2026 – 16:52 sati
