Desilo se to danas, 21. marta

Danas je subota, 21. mart, 80. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 285 dana.

1556 – Nadbiskup Canterburyja Thomas Cranmer spalio je na lomači kao jeretik tokom rimokatoličke reakcije kraljice Marije Prve. Kao glavni predstavnik vjerske reformacije u Engleskoj, uveo je liturgiju na engleskom i sastavio “Opšti molitvenik” na engleskom jeziku.

1685 – Rođen nemački kompozitor Johan Sebastijan Bah, jedan od najznačajnijih u istoriji muzike. Za života je bio više cijenjen kao orguljaš nego kao kompozitor, a samo je Felix Mendelsson otkrio njegovu vrijednost izvodeći “Pasije po Mateju”. Bahov veliki opus – delimično izgubljen, jer je pao u zaborav nakon njegove smrti 1750. godine – osnova je razvoja muzičkih tokova novijeg doba. Komponovao je više od 300 kantata, fuga, oratorija, preludija, fantazija, tokata, orkestarskih suita, djela za orgulje, klavir, čembalo, violinu, violončelo, klavikord, flautu. Baroknu polifoniju doveo je do vrhunca, usavršavajući i produbljujući sredstva muzičkog izražavanja, posebno kontrapunkt, harmoniju i instrumentaciju – njegovo stvaralaštvo je sinteza dosadašnjih dostignuća vokalne i instrumentalne muzike. S velikom snagom i sugestivnošću dočarao je grandiozne dramske scene i intimna lirska iskustva. Djela: duhovne kompozicije „Mnoge tuge imao sam“, „Hristos je ležao u mukama“, „Bože naš je jaka tvrđava“, „Misa u c-molu“, „Božićni oratorijum“, „Magnificat“, „Pasija po Jovanu“, „Pasija po Mateju“, svjetovne kompozicije „Kantata o kafi“, „Seljačka pesma sušta“, „Seljačka pesma su“ “Dobro temperirani klavir”, “Italijanski koncert”, “Goldbergove varijacije”, “Hromatska fantazija i fuga”, šest “Brandenburških koncerata”, “Umjetnost fuge”, “Trojni koncert” za flautu, violinu i klavir.

1804. – Stupio je na snagu Napoleonov zakonik, francusko krivično i građansko pravo, kojim je car Napoleon I, tada “doživotni konzul”, reformisao pravosuđe.

1806. – Rođen je meksički državnik Benito Pablo Huarez, porijeklom iz seljačke indijanske porodice, koji je kao predsjednik od 1858. do 1865. i od 1867. do 1872. godine donio zakon o razdvajanju crkve od države i sproveo niz mjera važnih za društveni i ekonomski razvoj zemlje. Od 1858. godine, u trogodišnjem građanskom ratu, vodio je borbu protiv reakcionarnih krugova koji su srušili legitimnu vlast. Tokom francuske intervencije od 1861. do 1867. vodio je borbu za nezavisnost zemlje, koja je završena porazom intervencionista i pogubljenjem njihovog eksponenta, cara Maksimilijana Habzburškog.

1829. – U zemljotresu u Španiji poginulo je 6.000 ljudi.

1831 – Austrijska vojska je ušla u Italiju da pomogne reakcionarnim režimima italijanskih država u suzbijanju narodnih ustanaka.

1839 – Rođen je ruski kompozitor Modest Petrovič Musorgski, član kompozitorske grupe “Velikih pet”, predstavnik ruske nacionalne muzičke škole. Opisao je ljude na snažan, originalan i realističan način i psihološki duboko ušao u karaktere protagonista. Djela: opere “Boris Godunov”, “Hovanščina”, “Sorocinski vašar”, ciklus solo pjesama “Dječija soba”, klavirska kompozicija “Slike sa izložbe”, orkestarska kompozicija “Noć na golom brdu”.

1871 – Kancelar Oto fon Bizmark otvorio je prvo zasedanje Rajhstaga /parlamenta/ novostvorenog Nemačkog carstva.

1884 – U Francuskoj su legalizovani sindikati.

1917. – Boljševici su uhapsili ruskog cara Nikolaja II, šest dana nakon što je bio prisiljen da abdicira. Car, svi članovi njegove porodice i sluge su likvidirani, a zatim iskasapljeni u Jekaterinburgu u julu 1918. godine, po naređenju vođe Oktobarske revolucije Vladimira Lenjina.

1918 – Posljednjom njemačkom ofanzivom u Prvom svjetskom ratu počela je druga bitka na Somi.

1919. – Proglašena Sovjetska Ugarska Republika, stvorena bez krvoprolića. Socijalista Šandor Garbai postao je premijer, a komunistički lider Bela Kun postao je komesar za spoljne poslove. Vlada je nacionalizovala industrijska, rudarska i transportna preduzeća, banke i trgovinu, uvela osmočasovno radno vreme i druge socijalne mere. Republika je pala 1. avgusta 1919. godine, a glavnu ulogu u napadu imali su čehoslovački i rumunski vojnici.

1935. – Umro je srpski geolog Vladimir K. Petković, član Srpske kraljevske akademije, osnivač Državnog geološkog instituta Jugoslavije, profesor i rektor Beogradskog univerziteta, najbolji poznavalac formacije krede u našoj zemlji i tektonike istočne Srbije. Bio je i direktor Geološkog instituta Beogradskog univerziteta i urednik “Geoloških anala Balkanskog poluostrva”. Napisao je oko 70 radova, uglavnom o stratigrafiji i tektonici Srbije. Dela: „Geologija istočne Srbije“, „O tektonskoj građi istočne Srbije“, „Tercijar u Skopskom polju“, „Tupižnica i njeno podnožje“, „Golt u Srbiji“, „Na baremskom podu na Grebenu“, „Aptski pod u istočnoj Srbiji“.

[1945-BritanskiavioniuDrugomsvjetskomratubombardiralisusjedišteGestapoauKopenhagenuubivšivišeod70njemačkihnacistaigreškompogodilifrancuskuškoluubivši86djeceodčetrdesetčasnihsestara[1945-BritanskizrakoploviuDrugomsvjetskomratubombardiralisusjedišteGestapoauKopenhagenuubivšivišeod70njemačkihnacistaalisugreškompogodiliifrancuskuškoluubivši86djeceidesetčasnihsestara

1952 – Kwame Nkrumah je postao premijer Zlatne obale, prvi subsaharski Afrikanac koji je obnašao funkciju premijera.

1960. – Rođen je brazilski trkački as Ayrton Senna, trostruki svjetski prvak u “Formuli 1” – 1988, 1990. i 1991. U Brazilu je imao status nacionalnog heroja, a njegova smrt u maju 1994. na stazi u Imoli, tokom trke za “Veliku nagradu San Marino”, doživjela je tragično iskustvo.

1960. – U južnoafričkom gradu Šarpevil, policija rasističkog režima ubila je 69 i ranila više od 180 crnih demonstranata koji su mirno protestovali protiv diskriminatornih zakona. Masakr je izazvao bijes svjetske javnosti, a 21. mart je proglašen Međunarodnim danom borbe protiv aparthejda.

1973 – Na vanrednoj sednici Saveta bezbednosti UN u Panami, SAD su stavile veto na rezoluciju kojom se zahteva da Vašington Panami vrati suverenitet nad zonom Panamskog kanala.

1975 – Levičarska diktatorska vlada etiopskog majstora državnog udara potpukovnika Mengistua Haile Marijama objavila je da je 3.000 godina staro carstvo ukinuto.

1977 – Premijerka Indije Indira Gandi dala je ostavku nakon što je izgubila mesto u parlamentu na izborima.

1985. – Umro je engleski pozorišni i filmski glumac Majkl Redgrejv, jedna od najvećih ličnosti britanskog teatra 20. veka. Posebno se isticao svojom suptilnošću u karakterizaciji likova i odličnim poznavanjem jezika. Filmovi: “Dama koja nestaje”, “Gluva noć”, “Brauning verzija”, “Važno je zvati se Ernest”, “Usamljenost trkača na duge staze”, “Jul lake konjice”, “Demoni”.

1990 – Namibija (bivša Jugozapadna Afrika) stekla je nezavisnost od Južne Afrike nakon 75 godina.

1990. – Šest osoba poginulo je u etničkim sukobima između Rumuna i Mađara u rumunskom gradu Tirgu Mureš.

1991 – Nijedan od 92 senegalska vojnika i šest članova posade Saudijske Arabije nije preživio pad saudijskog transportnog aviona u Kuvajtu.

1997. – Predsjednici Rusije i SAD Boris Jeljcin i Bil Klinton dogovorili su se na samitu u Helsinkiju da smanje nuklearni arsenal dvije zemlje.

1998 – Umrla je ruska balerina Galina Sergejevna Ulanova, vodeća balerina Boljšoj teatra nakon Drugog svetskog rata. Debitovala je 1928. u “Pozorištu Kirov”, odmah pokazujući svoj veličanstveni talenat, nakon čega je ubrzo postala prva glumica u “Boljšoj teatru”. Sjajno je tumačila glavne uloge u baletima “Labudovo jezero”, “Uspavana lepotica”, “Krcko Oraščić”, “Gizela”, “Pepeljuga”, “Romeo i Julija”. Po završetku glumačke karijere postao je profesor baleta u koreografskoj školi Boljšoj teatra.

2001. – Članovi Ustavnopravne komisije Narodne skupštine Republike Srpske dogovorili su amandman na Ustav Republike Srpske prema kojem je Republika Srpska “entitet u BiH u kojem vlast vrše konstitutivni narodi Srbi, Hrvati i Bošnjaci i drugi”.

2008 – Tužilaštvo za ratne zločine u Beogradu otvorilo je postupak o trgovini organima Srba sa Kosova i Metohije nestalih tokom bombardovanja Srbije i nakon tih događaja.

2008. – Evropska plivačka federacija /LEN/ suspendovala je najboljeg srpskog plivača i osvajača zlatne medalje iz Ajndhovena Milorada Čavića zbog nošenja majice sa natpisom “Kosovo je Srbija”.

2011 – Umro je Nikolaj Andrijanov, sovjetski gimnastičar, najodlikovaniji gimnastičar svih vremena, olimpijski pobjednik.

2014 – Ruski predsednik Vladimir Putin potpisao je zakon kojim je poluostrvo Krim ponovo deo Rusije.

2016 – Barack Obama je stigao na Kubu, prvi američki predsjednik koji je posjetio ostrvo otkako je Castro preuzeo vlast 1959. godine.

2017 – Umro je Martin McGuinness, vođa Irske republikanske armije, vođa stranke Šin Fejn, zamjenik premijera Sjeverne Irske.

2019 – Najmanje 94 osobe su poginule nakon što je trajekt potonuo u rijeci Tigris u blizini iračkog grada Mosula. Brod je pretovaren i ukrcan ljudima koji su slavili Perzijsku Novu godinu kao i Majčin dan. /kraj/ nakon Drugog svjetskog rata. Debitovao je 1928. /kraj/publika, nastala bez krvoprolića. Socijalista Šandor Garbai postao je premijer, a komunistički lider Bela Kun postao je komesar za spoljne poslove. Vlada je nacionalizovala industrijska, rudarska i transportna preduzeća, banke i trgovinu, uvela osmočasovno radno vreme i druge socijalne mere. Republika je pala 1. avgusta 1919. godine, a glavnu ulogu u napadu imali su čehoslovački i rumunski vojnici.

2024 – Evropsko vijeće odlučilo je otvoriti pristupne pregovore sa Bosnom i Hercegovinom.

2024 – Generalna skupština UN usvojila je prvu rezoluciju koja se odnosi na vještačku inteligenciju i podržala međunarodne napore da se osigura da ova nova tehnologija koristi svim nacijama, poštuje ljudska prava i bude “sigurna, sigurna i pouzdana”.

2024 – Rusija zvanično traži od Njemačke da prizna opsadu Lenjingrada tokom Drugog svjetskog rata kao genocid, a ne samo ratni zločin.

2025 – Umro je legenda boksa teške kategorije George Foreman. U ringu je bio poznat kao Veliki Džordž. Osvojio je olimpijsko zlato 1968. i dva puta titulu prvaka svijeta u teškoj kategoriji, u razmaku od 21 godine, što ga čini najstarijim šampionom u istoriji sa 45 godina.