Reporteri bez granica (RSF) objavili su da su predsjednika SAD-a Donalda Trumpa uvrstili na svoj spisak „Predatora slobode medija“, koji obuhvata one koji su tokom 2026. godine ciljali novinare i medijske kuće. Istovremeno, sa spiska su ove godine uklonjeni Viktor Orban i Aleksandar Vučić jer su izgubili izbore.
RSF navodi da nije odmah očigledan „jedan od najznačajnijih razvoja događaja na spisku za 2026. godinu“ – nekoliko osoba imenovanih 2025. godine „dramatično je otišlo“. Među njima su Orban i Vučić, kao i ubijeni iranski vrhovni vođa Ali Hamenei i svrgnuti venecuelanski predsjednik Nicolas Maduro.
Organizacija navodi da je Ali Hamenei ubijen u američkom napadu tokom rata s Izraelom i SAD-om, dok se Nicolas Maduro nalazi u saveznom zatvoru u SAD-u.
Slučajevi Orbana i Vučića iz Srbije, „čiji će ih izborni porazi, kako se čini, držati izvan vlasti u doglednoj budućnosti“, pokazuju da će „građani na kraju kazniti urušavanje građanskih sloboda kada budu imali priliku da se njihov glas čuje“, navodi RSF.
RSF objavio spisak 33 „predatora slobode medija“
RSF je saopćio da je povodom Međunarodnog dana borbe protiv nekažnjivosti zločina nad novinarima objavio spisak i opise 33 „predatora slobode medija“ kojima je zajednička „mržnja prema slobodi medija“.
„Njihovo oružje se možda razlikuje, ali ciljevi su im isti: ušutkati nezavisne glasove i pogaziti pravo na informacije“, navodi RSF u objavi.
Dodaje se da metode ušutkivanja medija uključuju ubistva, hapšenja, propagandu i armije trolova, što ilustruje spisak RSF-a koji ukazuje na raznovrsnost i brutalnost taktika za gušenje novinarstva.
Zašto je Trump uvršten na spisak?
Trump je prošle godine za dlaku izbjegao uvrštavanje na spisak, a 2026. postao je jedan od „Predatora slobode medija“ zbog nastojanja tokom drugog mandata da „svede novinarstvo na političku propagandu u SAD-u, koji je sada rangiran na 64. mjestu Indeksa slobode medija RSF-a u svijetu“, navodi se u objavi.
Dodaje se da je Trumpova ofanziva protiv medija otišla mnogo dalje od retorike i javne politike te se proširila na nametanje ograničenja novinarima za pristup državnim institucijama.
Spisak „predatora slobode medija“ svojevrsna je lista RSF-a o najtežim napadima i zloupotrebama usmjerenim protiv novinara, navodi se u tekstu.
Dodaje se da je spisak subjektivan, ali da se na njemu nalaze samo lideri i organizacije koje su pokazale „nepogrešivu odlučnost da ciljaju medije“.
Spisak „Predatora slobode medija“ formira se na osnovu Indeksa slobode medija RSF-a u svijetu, koji pokazuje stanje slobode medija u svakoj zemlji tokom godine i ukazuje na aktere odgovorne za njeno urušavanje.
Ko se još nalazi na listi RSF-a?
RSF navodi da se u kategoriji „sigurnost“ na spisku nalaze „sveprisutni Vladimir Putin iz Rusije“, izraelska vojska i premijer Benjamin Netanyahu, kao i Kina predsjednika Xi Jinpinga, koja je „najveći zatvor za novinare u svijetu“.
Na spisku su i karteli koji šire atmosferu straha u Meksiku, gdje organizirani kriminal ove godine ubija najmanje jednog novinara mjesečno. Novo ime u ovoj kategoriji je predsjednik Egipta Abdel Fattah al-Sisi.
U „pravnoj“ kategoriji nalaze se predsjednik Kazahstana Kassym-Jomart Tokayev, predsjednik Turske Recep Tayyip Erdogan i konglomerat predvođen indijskim poduzetnikom Gautamom Adanijem. Prema navodima RSF-a, oni nastoje kriminalizirati novinarstvo putem pravnih postupaka protiv medijskih kuća i novinara.
Društveni i ekonomski pritisci na nezavisne medije
U „društvenoj“ kategoriji spiska slobodu medija ozbiljno podrivaju i oni koji svakodnevno nastoje potkopati kredibilitet medija, koristeći prilike za represiju protiv novinarstva nastale ekonomskim urušavanjem medija.
Među njima se, između ostalih, navodi predsjednik Argentine Javier Milei, čiji je omiljeni slogan „novinare ne mrzimo dovoljno“.
U „ekonomskoj“ kategoriji nalaze se tehnološki giganti Alphabet i Meta, utjecajni milijarderi Bidzina Ivanishvili i Vincent Bolloré, kao i političke ličnosti poput Vladimira Tabaka.
Oni, prema navodima Reportera bez granica, predstavljaju različite strategije koje uključuju finansijski pritisak s ciljem slabljenja nezavisnih medija, utjecaja na njihovo finansiranje i narušavanja uredničke nezavisnosti.
