Umor, distanca, povučenost i nezadovoljstvo danas se kriju u gotovo svakom poslovnom okruženju. Nezadovoljstvo i iscrpljenost posebno su uočljivi kod zaposlenih, te kod onih koji su nezadovoljni svojim poslom.
Hiljade istraživanja se svakodnevno provode širom svijeta pokušavajući riješiti ove “savremene uslove poslovanja”. Istraživanje provedeno među zaposlenima, menadžerima i rukovodiocima dovodi do neočekivano jednostavnog rješenja: prestanite forsirati emocionalne reakcije za koje ljudi misle da se od njih očekuju na poslu. Drugim rečima, prestanite da “lažirate” srećna raspoloženja kada su baterije, u stvari, istrošene.
Dvije kliničke studije, provedene u EM Lyon Business School u Francuskoj, potvrdile su iscrpljujuće i ponekad onemogućavajuće efekte fenomena koji istraživači nazivaju površinsko djelovanje ili površinsko emocionalno ponašanje. To uključuje potiskivanje autentičnih osjećaja ili usvajanje tuđih ili umjetnih emocionalnih reakcija kako bi se ljudi uklopili u profesionalna očekivanja. Upravo to stalno prilagođavanje i autocenzura često postaje glavni izvor iscrpljenosti.
Istraživači ističu da takvo ponašanje stvara začarani krug emocionalne iscrpljenosti – troše se mentalni resursi neophodni za kvalitetnu komunikaciju, opadaju kognitivne sposobnosti, narušena je autentičnost, slabi povjerenje u tim, što otežava rad na bilo kojoj poziciji na duži rok, bez obzira na posao i obaveze.
Kako nastaje spirala sagorevanja?
U eksperimentima su praćeni tokom dana nivo energije i raspoloženje zaposleniha zatim uporediti sa njihovim nivoom emocionalne regulacije koji su sami prijavili. Rezultati su pokazali dvostruki efekat:
- Zaposleni koji najviše “glume” svoje emocije počinju dan već umorni i brže gore tokom dana i tokom radne sedmice.
- Taj isti umor dodatno smanjuje njihovu sposobnost da prestanu da se pretvaraju, produbljujući spiralu iscrpljenosti.
Kako zaključuju istraživači studije, “oni koji imaju manje resursa gube ih s vremenom još više”, jer emocionalni napor od jutra povećava potrebu za daljim površnim ponašanjem, koje dodatno troši energiju.
To znači da ste upali u zamku
Autori studije Sayer, Grandy i Nai-Wen Chee ističu nekoliko tipičnih simptoma koji ukazuju na to da je osoba upala u zamku:
- osjećaj iscrpljenosti već na početku radne sedmice;
- distanca od kolega i sve slabiji autentični odnosi;
- povremeni iznenadni izlivi bijesa ili gubitak kontrole nad reakcijama;
- stalni unutrašnji napor da se emocije “uklope” u očekivanja okoline.
Paradoksalno, ovi iznenadni izlivi emocija često su rezultat potpunog iscrpljivanja energije potrebne za stalnu kontrolu osjećaja.
Shutterstock.com
Kako prekinuti krug emocionalnog umora?
Istraživanja pokazuju da jeste potpuni prestanak rada i njegovih emocionalnih zahtjeva najefikasniji način da se prekine ovaj ciklus. Vikendi imaju posebno snažan regenerativni učinak, jer omogućavaju novi početak radne sedmice sa više energije i manje potrebe za glumljenjem emocija i emocionalnih stanja.
Osim toga, stručnjaci predlažu tri jednostavne dnevne strategije.
- Kraće pauze tokom dana – čak i nekoliko minuta dubokog disanja i svjesne izolacije od aktivnosti može pomoći da se vrati autentično emocionalno stanje.
- Razgovor sa kolegom od poverenja – dijeljenje pravih osjećaja ne samo da ima terapeutski učinak već i vraća povjerenje i iskrenu komunikaciju u timu.
- Oblici opuštanja bez napora – čitanje, slušanje muzike ili tiho gledanje zalaska sunca mogu vratiti energiju čak i kada je u pitanju potpuna iscrpljenost.
Za razliku od aktivnosti koje zahtijevaju dodatnu organizaciju ili motivaciju, ovi jednostavni oblici odmora pokazali su se kao najefikasnija zaštita od negativnih posljedica površnog emocionalnog ponašanja.
Autentičnost kao nova poslovna vještina
Zaključak istraživača je jasan: ključ nije u još većoj kontroli emocija, već u svjesnom stvaranju prostora za odmor, disanje i prisutnost. U vrijeme kada se profesionalizam često zamjenjuje za stalnu vedrinu i emocionalnu samokontrolu, prava poslovna kultura može početi tek kada su ljudi iskreni prema sebi i svojim osjećajima.
Takav pristup ne koristi samo pojedincu, već i timovima i cijelim kompanijama – više energije, veće povjerenje u tim i održivo vodstvo koje se ne zasniva na djelovanju, već na stvarnom ljudskom prisustvu.
Veliko je pitanje kako sinhronizovati plejadu “poštenih” zaposlenih i da li bi to dovelo do nestanka čitavih sistema. Međutim, istraživači nas podsjećaju da, prije svega, sistem ne može funkcionirati ako njegovi dijelovi “ne rade” kako treba.
Naslovna fotografija/Shutterstock.com
