Desilo se to danas, 23. februara

Danas je ponedjeljak, 23. februar, 54. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 311 dana.

1685. – Rođen je njemački kompozitor Georg Friedrich Handel, uz Johana Sebastijana Baha najistaknutiji barokni muzičar, direktor Kraljevske muzičke akademije u Londonu. Kreirao je izuzetno dramatične i melodične opere, u žanru italijanskih operskih serijala, a oratorijumima je dao monumentalnu vokalno-orkestarsku formu i odvojio ih od crkvene muzike. Djela: opere “Rinaldo”, “Julije Cezar”, “Aleksandar”, “Kserks”, oratoriji “Mesija”, “Izrael u Egiptu”, “Juda Makabejac”, “Samson”, “Saul”, orkestarske svite “Muzika na vodi”, “Muzika za vatromet”.

1792. – Umro je engleski slikar Džošua Rejnolds, jedan od najvećih svetskih portretista, osnivač Kraljevske akademije umetnosti 1768. i njen prvi predsednik. Snažno je uticao na englesko slikarstvo, ne samo svojim umjetničkim djelima, već i kao autor zanimljivih rasprava o ovoj vrsti umjetnosti.

1821 – Umro je engleski pisac Džon Kits, jedan od najvećih pesnika engleske književnosti, čije stihove odlikuju izuzetna milozvučnost i sažet i veoma izražajan pesnički idiom. On je spojio štovanje antičke kulture s novim senzibilitetom modernog čovjeka i fluidnim, iako simetričnim oblicima koje je uglavnom sam stvarao. Njegovi soneti, pjesma “Endimion”, pjesme “Oda slavuju”, “Oda grčkoj urni”, “Oda jeseni” spadaju u najljepša poetska djela napisana na engleskom jeziku, a “Pisma” su značajan doprinos razvoju moderne estetske misli.

1836 – Oko 4.000 vojnika pod komandom meksičkog predsjednika Antonija Lopeza de Santa Ane započelo je opsadu tvrđave Alamo u Teksasu, koju je branilo manje od 200 dobrovoljaca, među kojima je bio i Davy Crockett. Alamo je pao 6. marta 1836. godine, a svi branitelji su poginuli.

1855 – Umro je njemački matematičar, fizičar i astronom Karl Friedrich Gauss, osnivač matematičke škole i direktor astronomske opservatorije u Getingenu, tvorac napredne geodezije i teorije površine. Pronašao je niz metoda u teoriji brojeva, algebri, geometriji, analizi, astronomiji, otvorio novu etapu u razvoju diferencijalne geometrije i postavio temelje moderne nebeske mehanike i astronomije. Konstruisao je heliotropni geodetski instrument. Po njemu je nazvano nekoliko matematičkih pojmova – Gaussov algoritam, Gaussova konstanta, Gaussova kriva, Gauss-Krigerova projekcija. Jedinica za magnetnu indukciju dobila je naziv “gaus”, ali sada, u čast srpskog naučnika Nikole Tesle, Međunarodni sistem jedinica koristi samo oznaku “tesla”. Djela: “Disqusicciones arithmeticae sapra superFicijes curvas”, “Teorija motus corporum cel coelestium”.

1883. – Rođen je njemački filozof Karl Theodor Jaspers, tvorac filozofije postojanja. Po završetku medicinske škole radio je na Psihijatrijskoj klinici u Hajdelbergu, a potom je bio profesor filozofije sve dok ga nacisti nisu otpustili 1937. jer je osudio njihovu politiku. Smatrao je da se filozofija mora baviti značenjem cjeline stvarnosti, totaliteta, koji se ne otkriva proučavanjem prolaznog svijeta, već ga stvara pojedinac u težnji da se ostvari kao autentična ličnost. Takva ličnost ne gradi smisao cjeline u formi pojmova, već intuitivno unutrašnje iskustvo koje je nazvao filozofskom vjerom kroz koju čovjek dolazi u dodir sa transcendencijom – Bogom. Objavio je 25 knjiga iz oblasti psihijatrije i filozofije. Djela: “Opšta psihopatologija”, “Psihologija pogleda na svijet”, “Filozofija”, “Um i postojanje”, “O istini”, “O izvoru i cilju istorije”, “Filozofska vjera”.

1883 – Rođen je američki filmski režiser Viktor Fleming, koji je svetsku slavu stekao filmom „Prohujalo sa vihorom“. Ostali filmovi: “Čarobnjak iz Oza”, “Kapetan Courage”, “Tortilla Flat”, “Jeanne d’Orléans”.

1898. – Francuski pisac Emil Zola uhapšen je zbog objavljivanja otvorenog pisma predsjedniku Francuske pod naslovom “Optužujem” u kojem je optužio vladu za antisemitizam i montirano suđenje kapetanu Alfredu Drajfusu.

1905 – Američki advokat Pol Persi Haris osnovao je Rotari klub u Čikagu.

1910. – Osnovan Srpski olimpijski klub. Nekoliko oficira 18. pešadijskog puka Vojske Kraljevine Srbije sastalo se 23. februara 1910. godine u prostorijama lista „Vreme“ u beogradskom hotelu „Moskva“ i odlučilo da osnuju Srpski olimpijski klub. Zadatak ovog društva bio je da organizuje zemaljske i svjetske olimpijske trke, odnosno sportske i viteške borbe, te da podstiče interesovanje za sport i viteški duh u narodu. Za direktora je izabran kapetan Svetomir Đukić.

1915 – Rođen je Pol Tibets, američki general, pilot bombardera B-92, poznatog kao “Enola Gay”, koji je bacio bombu na Hirošimu u Drugom svetskom ratu.

1918 – Jedinice novoosnovane Crvene armije zaustavile su nemačku ofanzivu kod Narve i Pskova u Prvom svetskom ratu. Sovjetska armija se do 1946. zvala Crvena armija.

1919 – Benito Musolini je napustio Socijalističku partiju i osnovao fašističku stranku pod nazivom “Fasci del Combatimento”.

1931. – Umrla je australijska pjevačica Nellie Melba, jedna od najvećih koloraturnih opernih sopranistica s kraja 19. i početka 20. vijeka. Decenijama je sa velikim uspehom nastupala u najvećim operskim kućama na svetu, uključujući londonski Covent Garden i njujoršku Metropoliten operu.

1933 – Japan je započeo okupaciju Kine sjeverno od Velikog zida.

1934 – Umro je engleski kompozitor i violinista Edvard Vilijam Elgar, čija dela odlikuju jasna forma, snažna orkestracija i naglašeni tekstovi, koje je stvarao u kasnoromantičarskom maniru. Djela: oratorij “Gerontijev san”, koncertne uvertire “Na jugu”, “Enigma varijacija”, “Falstaf”, dvije simfonije, koncerti za violinu i violončelo.

1938 – Rođen Jiří Menzl, češki pozorišni i filmski režiser, dobitnik Oskara.

1942 – Japanska podmornica iz Drugog svetskog rata bombardovala je američku rafineriju nafte u blizini Santa Barbare u Kaliforniji.

1942. – Umro Stefan Cvajg, austrijski pisac.

1944 – U Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drvaru stigla je sovjetska vojna misija. Bila je to prva sovjetska vojna misija na teritoriji Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu.

[1945–UmroAleksejNikolajevičTolstojruskipisac[1945–UmroAleksejNikolajevičTolstojruskiknjiževnik

1965. – Umro je engleski filmski glumac Stan Laurel – “Mršavi” iz tandema sa američkim glumcem Oliverom Hardijem – “Debeli”. U svojim urnebesnim komedijama gradili su komediju na paradoksima dovedenim do ekstrema, ali humor nikada nije bio sarkastičan. Filmski producenti još uvijek ubiru zaradu od svojih filmova, a njih dvoje su završili u bolnici u sirotinjskim četvrtima. Filmovi: “Muzička kutija”, “Naša veza”, “Na Divljem zapadu”, “Dva dobra prijatelja”, “Fra Diavolo”, “Mi sa Oksforda”, “Veliki biznis”, “Naša žena”, “Party Care”.

1970 – Britanska Gvajana je stekla nezavisnost.

1990 – Princ Norodom Sihanuk vratio se u Kambodžu nakon 11 godina izgnanstva.

1991 – Vojna hunta je preuzela vlast u beskrvnom državnom udaru na Tajlandu, srušivši vladu Chatichai Chunawana.

1996. – Zetovi iračkog predsjednika Sadama Huseina – general Hussein Kamel Hassan i njegov brat Sadam Kamel – navodno su ubijeni u domaćem sporu u Iraku tri dana nakon povratka iz šestomjesečnog egzila u Jordanu.

1998. – Šefovi diplomatija zemalja Evropske unije ukinuli su zabranu kontakata na visokom nivou sa Iranom.

2001. – U Skoplju održan četvrti samit predsjednika država članica i vlada Procesa za saradnju u jugoistočnoj Evropi. Predsjedavajući Predsjedništva BiH Živko Radišić i predsjednik Jugoslavije Vojislav Koštunica potpisali su deklaraciju o prihvatanju Povelje o dobrosusjedskim odnosima, stabilnosti, sigurnosti i saradnji u jugoistočnoj Evropi.

2001 – Jugoslovenski predsednik Vojislav Koštunica i predsednik Makedonije Boris Trajkovski potpisali su u Skoplju sporazum o granici dveju država, kojim je ozvaničena granica između Makedonije i Srbije iz vremena kada su one bile u sastavu SFRJ.

2006 – U Moskvi je najmanje 47 ljudi poginulo, a 29 je povređeno nakon što se krov pijace “Bauman” srušio pod teretom snega.

2008. – Preminuo je bivši slovenački predsjednik i premijer Janez Drnovšek.

2014. Umrla Alice Herz-Sommer /111/, najstarija pijanistica i najstarija preživjela Holokaust. Deportirana je 1943. iz Praga u koncentracioni logor u češkom gradu Terezinu.

2021 – Preminuo Vojkan Borisavljević, srpski kompozitor i dirigent. Autor je niza hitova kao što su “Odiseja”, “Ljubav je samo reč”. Rođen u Zrenjaninu, studirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Svoj radni vijek proveo je kao slobodni umjetnik. Komponovao je za pozorište, film, televiziju, dječije pjesme, instrumentalne kompozicije i aranžmane. Imao je stotine djela različitih žanrova.

2022. – Stupile su na snagu sankcije EU protiv Rusije u vezi s krizom u Ukrajini, a ciljane su na visoke zvaničnike ruske vlade, nekoliko kompanija i stotine članova ruske Dume.