Desilo se to danas, 18. januara

Danas je nedelja, 18. januar, 18. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 347 dana.

1535 – Španski osvajač Fransisko Pizaro osnovao je Limu, danas glavni grad Perua.

1654. – Vođa Zaporoških kozaka, hetman Bogdan Hmjelnicki, nakon pobjede nad poljskom vojskom priznao je vrhovnu vlast moskovskog cara, čime je ujedinio Ukrajinu sa Rusijom. Kozački ustanak je izbio u aprilu 1648. godine, a ubrzo su mu se pridružili seljaci, gradsko stanovništvo i pravoslavno sveštenstvo, koji su bili ogorčeni i ponašanjem poljskih gospodara koji su nasilno pokatoličili i ujedinili pravoslavne vjernike u okupiranoj Ukrajini.

1778 – Engleski moreplovac Džejms Kuk otkrio je Havaje, koje je nazvao Sendvič ostrva.

1871 – U Versaju kod Pariza pruski kralj Vilhelm I proglašen je prvim carem Nemačkog carstva, koje je ujedinilo nemačke države pod dirigentskom palicom pruskog kancelara Ota fon Bizmarka. Njemačka je ubrzo nametnula mirovni sporazum poraženoj Francuskoj, oduzevši regije Alzas i Lorenu.

1882 – Rođen je engleski pisac Alen Aleksander Miln, autor veoma popularnih romana za decu. Djela: romani “Kad smo bili veoma mladi”, “Vini Pu”, “Kuća na Poohovom uglu”, “Sada nas je šestoro”.

1886. – Rođen je francuski vajar i slikar ruskog porijekla Antoan Pevzner, jedan od najistaknutijih u ruskom konstruktivističkom pokretu. Studirao je u Kijevu i Petrogradu, a 1923. emigrirao je u Francusku. Stvarao je u maniri apstraktnog konstruktivizma, a kasnije se okušao u dinamičnim spiralnim konstrukcijama i ritmički razvijenim objektima. Smatrao je da umjetnost mora počivati ​​na osnovnim elementima: prostoru i vremenu.

1892. – Rođen američki filmski glumac, simpatični “debeli čovek” Oliver Norvell Hardy, čiji jedinstveni gegovi u kombinaciji sa Stanom Lorelom i danas zasmejavaju publiku. Filmovi: “Mi smo sa Oksforda”, “Dva dobra prijatelja”, “Fra Devil”, “Big Job”, “Party Care”, “Our Wife”, “In the Wild West”.

1904. – Rođen je američki filmski glumac engleskog porijekla Archibald Alexander Leach, poznat kao Cary Grant, koji se pokazao kao dobar komičar u komedijama Howarda Hawksa, ali i kao tumač karakternih uloga u filmovima Alfreda Hitchcocka. Filmovi: “Plava Venera”, “Strašna istina”, “Samo anđeli imaju krila”, “Priča iz Filadelfije”, “Osumnjičeni”, “Notorious”, “Dan i noć”, “Majmunski posao”, “Zadrži lopova!”, “Sjeverno do sjeverozapada”, “Šarada”.

1909 – Rođen je srpski pisac jevrejskog porekla Oskar Davičo, koji je između dva svetska rata pripadao grupi levičarskih nadrealističkih pisaca. Za vreme nemačke okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu interniran je u Italiju, odakle je 1943. pobegao i otišao u partizane. Djela: zbirke pjesama “Trešnja iza zida”, “Nastanjene oči”, “Flora”, “Tropici”, “Kairos”, “Trema smrti”, romani “Pesma”, “Beton i svici”, “Radni naslov beskonačnosti”, “Tišina”, “Glad”, “Tajne”, “Bjekstvo”, “Domovi zaborava”.

1913. – Rođen američki pozorišni i filmski glumac David Daniel Kaminski, poznat kao Danny Kaye, veliki komičar, koji je također bio uključen u UNICEF – agenciju UN za djecu. Filmovi: “Čudo od čovjeka”, “Dječak iz Bruklina”, “Pesma je rođena”, “Tajni život Voltera Mitija”, “Revizor”.

1919. – Francuski premijer Georges Clemenceau otvorio je Versajsku mirovnu konferenciju nakon pobjede sila Antante nad Centralnim silama u Prvom svjetskom ratu. Na sastanku predstavnika 27 zemalja pobjednica pravo odlučivanja imale su samo Velika Britanija, Francuska, SAD i Italija. Ostale zemlje su učestvovale u raspravi samo o pitanjima koja su se njih direktno ticala, dok su poraženim zemljama na kraju postavljani uslovi. Mirovnim ugovorom potpisanim 28. juna 1919. Njemačka preuzima odgovornost za rat, obavezuje se na plaćanje ratne odštete i zabranjuje joj se naoružavanje. Stvorene su nove države: Poljska, Mađarska, Čehoslovačka, Estonija, Letonija, Litvanija i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1936. – Umro je engleski pisac Radjard Kipling, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1907. godine, majstor kratke priče u kojoj su humor i horor isprepleteni sa mnogo efekata. Njegova proza ​​oslikava život u Indiji, gdje je rođen, sa izuzetnim osjećajem za svijet djece i životinja. Djela: “Knjiga o džungli”, “Kapetan Hrabri”, “Kim”, “U bijelom i crnom”, “Dječje priče”, “Istinite priče”.

1939 – Srpski lekar Dragiša Mišović preminuo je od zadobijenih povreda, dva dana nakon što je policija inscenirala sudar tramvaja i automobila koji ga je prevezao u zatvor u Beogradu. Njegova sahrana u Čačku, kojoj je prisustvovalo više od 10.000 ljudi, bila je jedna od najvećih antifašističkih manifestacija u Jugoslaviji pre Drugog svetskog rata. Za vrijeme studija u Francuskoj pridružio se tamošnjoj komunističkoj partiji, zbog čega mu je ukinuta stipendija, pa je diplomu medicine završio u Pragu. Iako krhkog zdravlja, istakao se u borbi protiv sestojanuarske diktature i od 1936. do 1938. godine bio vrlo aktivan u stvaranju Narodnog fronta za borbu protiv fašizma.

1943 – Sovjetske trupe su u Drugom svjetskom ratu, nakon sedam dana ogorčenih borbi sa njemačkim snagama, uspjele olabaviti obruč oko Lenjingrada koji su Nijemci stvorili 16 mjeseci ranije.

1977. – Predsjednik Saveznog izvršnog vijeća /Vlade/ SFR Jugoslavije Džemal Bijedić, njegova supruga i još šest osoba poginuli su u padu malog vladinog aviona u magli kod Sarajeva.

1977 – U najgoroj željezničkoj katastrofi u Australiji, u Sidneju, najmanje 80 ljudi je poginulo kada je lokomotiva udarila u most, a zatim pala na putnički voz.

1991 – Jordanski parlament osudio je zračne napade na Irak u operaciji Pustinjska oluja i pozvao arapske i islamske zemlje da preduzmu mjere protiv američkih interesa i zemalja koje su učestvovale u masovnom bombardovanju iračkih ciljeva. Istog dana, Irak je ispalio osam projektila Scud na Izrael, pokušavajući uvući jevrejsku državu u Zaljevski rat.

1996. – Vladajuća Socijalistička partija izabrala je Kostasa Simitisa za premijera Grčke nakon što je teško bolesni osnivač PASOK-a Andreas Papandreu podnio ostavku.

1997. – Austrijski kancelar Franc Vranicki podnio je ostavku nakon skoro 11 godina na vlasti.

2000 – Bivši njemački kancelar Helmut Kol podnio je ostavku na mjesto počasnog predsjednika Hrišćansko-demokratske unije pod pritiskom finansijskog skandala, odnosno nezakonitog prikupljanja novčanih donacija dok je vodio njemačku vladu.

2001 – Narodna skupština Francuske jednoglasno usvojila kontroverzni Nacrt zakona u kojem su masovna ubistva Jermena u Osmanskom carstvu 1915. nazvana genocidom. Turska je oštro osudila Francusku zbog usvajanja ovog zakona.

2001 – Supersonični avion “Er Frans” – “Konkord” poleteo je prvi put nakon pada aviona u julu 2000. godine, u kojoj je poginulo 113 putnika.

2004 – Najmanje 23 osobe su poginule, a 99 ranjeno u bombaškom napadu ispred kapije štaba koalicionih snaga u Bagdadu.

2014 – Christian Latremeuil, koji je u pariskoj bolnici Georges Pompidou izveo prvu operaciju vještačkog srca na svijetu, objavio je da je 30 dana nakon uspješne operacije sigurno da nema problema sa vještačkom srčanom protezom i da je oporavak pacijenta bio uspješan.

2019 – Eksplozija naftovoda u centralnom Meksiku u blizini grada Tlavelilpan ubila je 130 i ranila 48, dok je još pet umrlo kasnije. Nesreća se dogodila prilikom krađe goriva.

2020 – U zračnom napadu dronovima i raketama na islamsku bogomolju u blizini Mariba u Jemenu ubijeno je 116 ljudi, a povrijeđeno 148 osoba. Većina žrtava bili su vojnici. Za napad su optuženi jemenski Huti, ali oni nisu priznali ovu akciju.