Desilo se to danas, 27. januara

Danas je utorak, 27. januar, 27. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima 338 dana.

1668. – Rođen Sava Vladislavić Raguzinski, grof, diplomata.

1731. – Umro Bartolomeo Kristofori di Frančesko, italijanski graditelj muzičkih instrumenata, pronalazač klavira.

1756. – Rođen je austrijski kompozitor Volfgang Amadeus Mocart, jedan od najvećih u istoriji muzike. Nakon što se iz rodnog Salcburga preselio u Beč, okružen intrigama zavidne i kreativno jalove dvorske muzičke kamarile, doživio je finansijski kolaps. Nakon njegove smrti 1791. godine, sahranjen je u zajedničkom siromašnom grobu u Beču. Kao “čudo od deteta” obišao je veći deo Evrope. Već sa šest godina napisao je svoju prvu kompoziciju, Osmu sonatu, Devetu simfoniju, 11. oratorij i 12. operu “Jedna obnica prevara”. Napisao je više od 600 djela, među kojima su opere, simfonije, koncerti za klavir, violinu, flautu, klarinet, hornu i druge instrumente, gudački kvarteti, kvintet sa klarinetom /”Mala noćna muzika”/, sonate za klavir i violinu, kantate, mise /”Requiemor Mass” / “G min. Ostala djela: opere “Figarova ženidba”, “Čarobna frula”, “Otmica iz Seraija”, “Don Đovani”, “Tako svi rade”, “Idomeneo” i simfonije “Hafnerova simfonija”, “Lincerova simfonija”, “Praška simfonija”, “Simfonija u Gpijevu”, “Simfonija u Gpi”.

1775. – Rođen je njemački filozof Fridrih Vilhelm Šeling, koji je uz Imanuela Kanta, Johana Fihtea i Fridriha Hegela tvorac nemačkog idealizma. Djela: “Ideje za filozofiju prirode”, “O svjetskoj duši”, “Prvi nacrt sistema prirodne filozofije”, “Transcendentalni idealizam”, “Predavanja o filozofiji umjetnosti”, “Izlaganje mog sistema filozofije”, “Bruno ili o prirodnom i božanskom principu stvari”, “U filozofiji čovjeka”, “Filosofija o ljudskoj filozofiji”, sloboda“, „Filozofija mitologije“.

1777. – Rođen je srpski monah i književnik Lukijan Mušicki, iguman manastira Šišatovac, čije su pesme nadahnute rodoljubljem, humanizmom i prosvetiteljskim idejama imale veliki uticaj na savremenike, posebno “Glas šišatovačke harfe”. Smenjen je sa mesta administratora Šišatovca, jer njegove ideje nisu bile po volji mitropolita Stefana Stratimirovića. Divio se Dositeju Obradoviću i bio prijatelj Vuka Karadžića.

1814 – Umro je njemački filozof Johan Gottlieb Fichte, istaknuti predstavnik njemačke klasične idealističke filozofije, profesor na univerzitetima u Jeni i Eglangenu, rektor Univerziteta u Berlinu. Smatrao je da je sloboda osnova ljudske egzistencije, a ostvarenje produbljene ljudskosti u okviru slobodne zajednice osnovni smisao postojanja ličnosti i ljudskosti. U “Govorima njemačkom narodu” 1807. i 1808. doprinio je jačanju njemačkog otpora francuskom caru Napoleonu I, ali i buđenju njemačkog šovinizma. Djela: “Pokušaj kritike svakog otkrovenja”, “Osnova cjelokupne teorije nauke”, “Osnova prirodnog prava prema principima teorije nauke”, “Sistem moralne teorije prema principima teorije nauke”.

1822 – Na skupštini u Epidauru grčki ustanici proglasili su nezavisnost Grčke, koju je Osmansko carstvo priznalo tek 1829. godine.

1823 – Rođen je Eduard Lalo, francuski kompozitor španskog porekla, koji je komponovao emotivna dela na romantičan način. Djela: opera “Kralj Isa”, “Španska simfonija” za violinu i orkestar, “Koncert za violončelo i orkestar u D-duru”.

1832. – Rođen engleski pisac i matematičar Charles Lutwidge Dodgson, poznat kao Luis Kerol, čiju prozu karakterišu humor i fantazija, bliski potonjem nadrealizmu. Djela: “Alisa u zemlji čuda”, “Kroz ogledalo”.

1859. – Rođen je nemački car i pruski kralj Fridrih Vilhelm II Viktor Albert, tvorac politike prodora na istok i pokretač niza vojno-diplomatskih kriza, među kojima je i objava rata Srbiji 1914. godine, zbog čega je Prvi svetski rat bio neizbežan. Sjeo je na tron ​​Njemačkog carstva 1888. godine, a 1918. godine, nakon poraza Njemačke, bio je prisiljen abdicirati i pobjeći u Holandiju, koja je odbila da ga izruči saveznicima radi suđenja za ratne zločine.

1865. – Španija je priznala nezavisnost Perua.

1885. – Umro Miša Anastasijević, srpski trgovac, brodovlasnik i dobrotvor.

1885. – Rođen je američki kompozitor Džerom Kern, otac mjuzikla. Njegova opereta “Plutajuće pozorište” jedna je od najboljih u istoriji američkog teatra. Komponovao je i filmsku muziku.

1901 – Umro je italijanski kompozitor Đuzepe Verdi, zajedno sa Rihardom Vagnerom, najistaknutijim romantičarskim operskim stvaraocem 19. veka. Svoje prve opere stvara u duhu slobodarskih nacionalnih ideja pokreta Risorgimento, a kasnije su vrhunac italijanskog romantizma – spoj tradicionalne melodičnosti i psihološke karakterizacije ličnosti, sa izuzetno skladnim tekstom i muzikom. Djela: opere “Nabuko”, “Travijata”, “Trubadur”, “Rigoleto”, “Bal pod maskama”, “Moć sudbine”, “Don Karlos”, “Aida”, “Otelo”, “Falstaf”.

1916. – U Berlinu je osnovana revolucionarna organizacija “Spartakova liga”, preteča Komunističke partije Njemačke, osnovana decembra 1918. godine.

1919. – Umro je mađarski pisac Endre Adi, čija je poezija označila prekretnicu u modernoj mađarskoj poeziji. Sugestivnom snagom vizija, novim asocijacijama i isticanjem riječi i izraza, uzdigao je mađarski poetski jezik na zavidnu visinu. Djela: “Nove pjesme”, “Krv i zlato”, “O kolima Ilije Gromovnika”, “Voleo bih da me vole”, “Ko me je video?”, “O glavi mrtvaca”.

1924. – Jugoslavija je u Rimu potpisala pakt o prijateljstvu i saradnji sa Italijom i sporazum o predaji Rijeke Italiji.

1926. – Engleski pronalazač John Logie Baird je prvi put javno demonstrirao televiziju u Londonu.

1942. – U Igmanskom pohodu u Drugom svjetskom ratu glavnina Prve proleterske brigade u drugoj neprijateljskoj ofanzivi prešla je stotinu kilometara od Jahorine do Foče, preko Sarajevskog polja i planine Igman. Marš više od 700 boraca, od kojih je 50 ranjeno i bolesni, trajao je 18 sati po dubokom snijegu, na temperaturi od minus 32 stepena Celzijusa. U maršu su se smrzla 172 borca, a nekima su bez anestezije amputirani dijelovi tijela.

1944. – Komandant Lenjingradskog fronta, ruski general Leonid Govorov, objavio je u Drugom svjetskom ratu da je Crvena armija porazila Nijemce i potpuno oslobodila Lenjingrad, čijih je tri miliona stanovnika bilo u blokadi od septembra 1941. Tokom nacističke opsade, 716.000 Lenjingrađana izgubilo je svoje domove. Na groblju u Piškarevu sahranjeno je nekoliko stotina hiljada ljudi, od kojih je većina umrla od gladi.

[1945-SovjetskejedinicesunapaleiuzznačajnegubitkeoslobodileAuschwitznajvećinacističkikoncentracionilogoruDrugomsvjetskomratuulogorujeostalooko7000zatvorenikadokjeNjemačkažurnosustizalapokolj[1945-SovjetskejedinicenapalesuiuzznačajnegubitkeoslobodileAuschwitznajvećinacističkikoncentracijskilogoruDrugomsvjetskomratuUlogorujeostalooko7000zarobljenikakojeNijemciužurbinisustiglipobitiNajmanjemilijunipolljudiuglavnomŽidovaubijenojeuplinskimkomoramaAuschwitzauključujućidjecuiženeUlogorujebilovišeod25000Jugoslavena

1951 – Umro je finski maršal i državnik Karl Gustav Emil fon Manerhajm, predsednik Finske od 1944. do 1946. godine. Kao konjički oficir ruske vojske, učestvovao je u Rusko-japanskom ratu i Prvom svetskom ratu, od 1917. predvodio je kontrarevolucionarne snage u Finskoj i bio je regent Finske 1918. i 1919. godine, a u Drugom svetskom ratu vrhovni komandant finske vojske. Utvrđena odbrambena linija prema SSSR-u, izgrađena prije Drugog svjetskog rata prema njegovoj zamisli na Karelskoj prevlaci, zvala se “Mannerheimova linija”.

1964 – Francuska je uspostavila diplomatske odnose sa Kinom.

1967. – Tokom priprema za let na Mjesec u svemirskom brodu “Apolo 1” poginula su tri američka astronauta kada je izbio požar.

1967 – SSSR, SAD i 60 drugih zemalja potpisale su sporazum o zabrani nuklearnih eksperimenata u stratosferi.

1969 – U Bagdadu je pogubljeno 14 ljudi, među njima devet Jevreja, koje su iračke vlasti optužile da su izraelski špijuni.

1973. – U Parizu su ministri vanjskih poslova SAD-a, Sjevernog Vijetnama i Privremene revolucionarne vlade Južnog Vijetnama potpisali sporazum o okončanju rata u Vijetnamu. Međutim, rat je trajao do kraja aprila 1975. godine i završio je ponižavajućim porazom SAD.

1980. – Umro Eli Finci, srpski književni i pozorišni kritičar jevrejskog porekla, član NOB-a od 1941. godine. Posle Drugog svetskog rata bio je direktor “Borbe”, “Nolita”, “Jugoslovenske knjige”, Jugoslovenskog dramskog pozorišta, glavni i odgovorni urednik časopisa “Književnost”. Djela: pozorišne kritike u zbirkama “Više manje od života 1-5”, “Stvarnost i iluzije”, studija “Deni Didro”, eseji o Miroslavu Krleži, Augustu Cesarcu, Jovanu Skreliću, Đorđu Jovanoviću, Branimiru Ćosiću, Marinu Držiću.

1981 – Najmanje 500 ljudi poginulo je na indonežanskom trajektu “Tampomas 2”, koji je nakon požara potonuo u Javanskom moru.

1991 – U Zalivskom ratu američka avijacija je započela masovno bombardovanje drugog po veličini iračkog grada – Basre.

1995. – Burmanski vojnici ostvaruju ključnu pobjedu nad pobunjenicima Karen, zauzevši glavnu bazu u džungli duž granice sa Tajlandom. Pobuna manjine Karen (više od tri miliona ljudi u planinama istočne Burme) počela je ubrzo nakon što je Burma stekla nezavisnost od Velike Britanije 1948.

1996 – U Nigeru je vojnim udarom svrgnut prvi demokratski izabrani predsjednik Mahamane Osman.

2003. – Otvorene su prostorije Suda i Tužilaštva BiH u bivšoj kasarni JNA “Viktor Bubanj” u Sarajevu, gdje su bosanski Muslimani tokom rata držali srpske civile zarobljene.

2003 – Poslanici Skupštine Srbije usvojili Ustavnu povelju buduće zajednice SCG i Zakon o njenom sprovođenju.

2008 – Najbolji srpski teniser Novak Đoković osvojio je Otvoreno prvenstvo Australije, a Nenad Zimonjić i Kinez Tijantijan San osvojili su titulu u mešovitom dublu.

2012 – Počela registracija ćiriličnog internet domena srpski.

2015 – Umro je Charles Hard Townes, američki fizičar, kreator lasera, nobelovac.

2018 – U drugom krugu neposrednih izbora za predsednika Češke pobedio je Miloš Zeman i dobio novi petogodišnji predsednički mandat.

2025 – Militanti pobunjeničke M23 zauzeli Gomu, glavni grad provincije Sjeverni Kivu na krajnjem istoku Konga. Goma, koja se nalazi na jezeru Kivu, teško je oštećena od 1990-ih nakon izbijanja krize u Ruandi, a grad su preplavile izbjeglice i kriminalne bande.