Desilo se to danas, 24. februara

Danas je utorak, 24. februar, 55. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima još 310 dana.

1389 – Danci su u bici kod Folkepinga porazili Šveđane i zarobili švedskog kralja Alberta, nakon čega je danska kraljica Margareta postala i prava vladarka Švedske.

1443. – Rođen je mađarski kralj Matija Hunjadi, poznat kao Matija Korvin Prvi, koji je za vrijeme svoje vladavine od 1458. uspješno vodio rat protiv Turaka i Habsburgovaca, zauzevši Beč 1486. Obnovio je mađarsku državu nakon decenija feudalne anarhije, pomogao razvoj vojske i financija, reformirao vojsku i upravu. gradova, a u Požunu je osnovao univerzitet 1465. i prvu štampariju 1472. Zbog gavrana na štitu prozvan je “Korvin”. Nakon njegove smrti u Beču 1490. godine, Mađari su izgubili sve teritorije koje je osvojio.

1525 – Upotrebom puške “arquebus” prvi put u istoriji ratovanja, španska vojska pod komandom markiza od Peskare potpuno je porazila francusko-švajcarsku vojsku koju je predvodio francuski kralj Fransoa I u bici kod Pavije u Italiji. U bici je poginulo 14.000 vojnika, a Fransoa I je zarobljen.

1530. – Papa Klement VII. u Bolonji krunisao Karla V za cara Svetog rimskog carstva i kralja Italije, što je bio posljednji put u istoriji da je rimski biskup krunisao vladara.

1563. – Hugenoti su ubili Fransoa de Lorena, vojvodu od Giza, jednog od francuskih rimokatoličkih vođa u građanskom ratu s hugenotima, koji je sa svojim snagama opsjedao Orleans.

1582. – Papa Grgur Trinaesti izdao je bulu o primjeni gregorijanskog kalendara, koji je zamijenio julijanski.

1786. – Rođen je njemački pisac Vilhelm Grim, sakupljač i obrađivač narodnih priča, koje je, kao i većinu drugih svojih djela, objavio u saradnji sa starijim bratom Jakobom. Objavljivao je i njemačke srednjovjekovne književne spomenike i proučavao njemačke herojske legende.

1803. – Rođen je srpski trgovac i brodovlasnik Miša Anastasijević, kojeg je knez Miloš Obrenović, sa kojim je bio u poslovnoj vezi, postavio za “dunavskog kapetana” 1833. Od tada je poznat kao “kapetan Miša”. Imao je 74 broda, solane u Rumuniji i Mađarskoj i velika imanja u rumunskoj žitnici Vlaške. Veliku zgradu na Studentskom trgu u Beogradu, gde je danas rektorat Beogradskog univerziteta, zvanu Kapetan-Mišino zdanje, poklonio je 1863. godine „svojoj domovini”.

1847. – Rođen je srpski hemičar Sima Lozanić, prvi rektor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. Bio je profesor hemije na Filozofskom fakultetu Velike škole, a potom i na Univerzitetu u Beogradu, ministar privrede i inostranih poslova u vladama Srbije 1894. i 1905. Studirao je organsku hemiju, poljoprivrednu hemiju i mineralne sirovine.

1848 – Pod pritiskom naroda i liberalne buržoazije, francuski kralj Luj Filip – nosilac režima “građanskog kraljevstva” – abdicirao je, a dva dana kasnije proglašena je Francuska Druga republika.

1848. – U Londonu je na njemačkom jeziku objavljen “Manifest Komunističke partije”, koji su napisali Karl Marx i Friedrich Engels prema odluci Kongresa tajnog radničkog udruženja “Liga komunista”, održanog u Londonu u novembru 1847. godine.

1852. – Rođen George Augustus Moore, engleski pisac irskog porijekla, autor realističkih i naturalističkih romana. Djela: romani “Moderni ljubavnik”, “Glumčeva žena”, “Ester Voters”, “Ave”, “Ispovest mladića”, “Sećanja iz mrtvog života”, “Salve”, “Vale”.

1871. – U Parizu je revolucionarna Nacionalna garda osnovala privremeni Centralni komitet Pariske komune, zbog opasnosti da se francuska skupština obračuna sa Komunom. Komitet je preuzeo političko vodstvo, formirao 270 bataljona, uglavnom proleterskih, i ubrzo stekao veliku popularnost među Parižanima.

1885. – Rođen je američki admiral Čester Vilijam Nimic, komandant američke pacifičke flote u Drugom svetskom ratu.

1887 – Pariz i Brisel postali su prva dva velika grada povezana telefonom.

1920. – U 25 tačaka objavljen je prvi politički program Njemačke nacionalsocijalističke radničke partije, koju je u Minhenu 1919. osnovao Adolf Hitler. Program koji je kreirao Hitler kasnije je razrađen u njegovoj knjizi “Mein Kampf”, u kojoj je nagovijestio istrebljenje Slovena, Jevreja i Roma.

1943. – Rođen je engleski muzičar Džordž Harison, član britanske pop grupe “Bitlsi”.

[1945-GlavnokomandujućiNarodnooslobodilačkevojskeipartizanskihjedinicaJugoslavijeJosipBrozjezavremeDrugogsvetskogratapristaouBeogradudapostanekomandantČetvrtogukrajinskogfrontasamaršalomFjodoromTolbuhinomkaozamenikomkomandantaanglo-američke15grupearmijakojujedanasvodioHarAleksandermarš031945jugoslovenskesnagezapočinjuoperacijepremaLyciaGorskiKobyprivlačećinjemački97armijskikorpusiolakšavajućisavezničkuofanzivuprekosjeverneItalije[1945-VrhovnikomandantNarodnooslobodilačkevojskeipartizanskihodredaJugoslavijeJosipBrozuDrugomsvjetskomratudogovoriojeuBeogradusazapovjednikomČetvrtogukrajinskogfrontaCrvenearmijemaršalomFjodoromTolbuhinomizapovjednikomanglo-američke15grupearmijafeldmaršalomHaroldomAlexanderomdase30ožujka1945jugoslavenskesnagezapočetćeoperacijepremaLiciiGorskomkotarukakobiprivuklenjemački97armijskikorpusiolakšalesavezničkuofenzivupremasjevernojItaliji

[1945-EgipatskipremijerAhmedMaher-pašaubijenjeuparlamentuiubrzonakonzavršetkaDrugogsvjetskogratanajavioulazakEgiptauratprotivNjemačkeiJapana[1945-EgipatskipremijerAhmedMaher-pašaubijenjeuparlamentuneposrednonakonštojeuDrugomsvjetskomratuobjavioulazakEgiptauratprotivNjemačkeiJapana

[1945–UDrugomsvjetskomratuameričketrupeoslobodilesuglavnigradFilipinaManiluodjapanskeokupacije[1945–AmeričkesutrupeuDrugomsvjetskomratuoslobodileglavnigradFilipinaManiluodjapanskeokupacije

1946. – Huan Peron je izabran za predsjednika Argentine, čime je započeo prvi od tri mandata na čelu te zemlje.

1966. – Predsjednik Kwame Nkrumah, pod čijim je rukovodstvom Gana stekla nezavisnost od Velike Britanije 1957. godine, svrgnut je vojnim udarom u Gani dok je bio u posjeti Kini. Vijeće nacionalnog oslobođenja na čelu s generalom Josephom Ankrahom preuzelo je vlast. Smijenjeni predsjednik otišao je u Conakry, gdje ga je gvinejski predsjednik Seku Toure proglasio kopredsjednikom Gvineje 2. marta 1966. godine.

1971 – Alžir je objavio da preuzima kontrolu nad francuskim naftnim kompanijama u zemlji.

1974 – Umro je srpski biolog Siniša Stanković, član Srpske akademije nauka i umetnosti, direktor Biološkog instituta Srbije, koji je uporednim istraživanjima o nastanku i razvoju živog sveta balkanskih jezera, strukturi i razvoju njihovih ekosistema značajno doprineo ekološkom trendu u biologiji. Studirao je prirodne nauke u Beogradu i Grenoblu, a redovni profesor na Beogradskom univerzitetu postao je 1934. Za vreme nemačke okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu bio je član Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije, a veći deo rata proveo je kao zarobljenik u logoru na Banjici. Nakon oslobođenja izabran je za predsednika Predsedništva Narodne skupštine Srbije i uspešno je zastupao interese Jugoslavije na međunarodnim skupovima. U univerzitetsku nastavu uveo je ekologiju, citologiju, embriologiju, dinamiku razvoja i komparativnu anatomiju. Dela: “Ohridsko jezero i njegov živi svet”, univerzitetski udžbenici “Uporedna anatomija kičmenjaka”, “Ekologija”.

1974 – Pakistan je objavio da je zvanično priznao Bangladeš kao nezavisnu državu.

1975. – Umro je ruski državnik Mihail Aleksandrovič Bulganin, premijer SSSR-a od 1955. do 1958. godine. Pridružio se boljševicima 1917. uoči Oktobarske revolucije i radio u Čeki, tajnoj političkoj policiji, do 1922. Postao je član Centralnog komiteta Komunističke partije SSSR-a 1934., na početku staljinističkih čistki, i Politbiroa 1948. godine. Prvo bjeloruski frontovi, zatim zamjenik ministra odbrane, a nakon rata ministar oružanih snaga i potpredsjednik Vlade.

1988. – U Beogradu je počeo sastanak ministara inostranih poslova balkanskih zemalja o unapređenju multilateralne saradnje.

1989. – Sahranjen je japanski car Hirohito, koji je vladao od 1921. godine, kada je na mjestu regenta zamijenio bolesnog oca, koji je krunisan 1926. Nakon poraza Japana u Drugom svjetskom ratu – tokom kojeg nije bio „igračka u rukama militarista“, prema raširenom mitu koji je ohrabrivao osvajački eno, a ne ratoborni vođa stradanja pokorenih naroda – odrekao se svog “božanskog porekla” 1946. godine.

1990. – Umro je italijanski državnik Alessandro Pertini, bivši predsjednik Italije, najpopularniji italijanski političar poslije Drugog svjetskog rata. Postao je član Italijanske socijalističke partije 1918. godine, proveo niz godina u fašističkim zatvorima, učestvovao u pokretu otpora u Drugom svjetskom ratu, a potom bio poslanik i senator. Za šefa države izabran je 1978. godine i na toj funkciji je bio do 1985. godine, kada se povukao iz javnog života.

1991. – Nekoliko sati nakon posljednjeg pokušaja sovjetske diplomatije da spriječi sukob, počinje ofanziva američkih snaga i njihovih saveznika u Zaljevskom ratu na Irak, u kojoj je učestvovalo više od 1,3 miliona vojnika s obje strane. Cilj ofanzive bio je prisiliti Irak da napusti Kuvajt, koji je okupirao 1. avgusta 1990. godine.

1993 – Kanadski premijer Brian Mulroney, čija je popularnost pala na najniži nivo u kanadskim anketama, podnio je ostavku nakon devet godina na funkciji.

1995. – U rijetkoj javnoj prepirci između transatlantskih saveznika, američka ambasada u Parizu optužila je francuskog ministra unutrašnjih poslova Charlesa Pasqua da je lagao o špijunskom skandalu i odluci francuskih vlasti dva dana ranije da protjeraju četvoricu američkih diplomata i još jednog američkog državljanina zbog političke i ekonomske špijunaže.

1996. – Kubanski vojni avioni oborili su dva mala aviona koji su pripadali kubanskoj izbjegličkoj organizaciji u SAD, koji su – uprkos ponovljenim upozorenjima u višednevnom “ratu nerava” da se provokacije neće tolerisati – ušli duboko u kubanski vazdušni prostor.

1996 – Palestinski islamski teroristi ubili su 27 i ranili 77 ljudi u dva samoubilačka napada u Izraelu.

1998 – Francuski parlament je jednoglasno ratifikovao Sporazum o sveobuhvatnoj zabrani atomskih testiranja.

2001 – Džordž Buš preuzeo je dužnost predsednika Sjedinjenih Država, nakon što je pobedio Ala Gorea na izborima.

2003. – Lider Srpske radikalne stranke Vojislav Šešelj dobrovoljno se predao Haškom tribunalu, pred kojim je optužen za zločine protiv čovječnosti i ratne zločine u Slavoniji, BiH i Vojvodini tokom rata u bivšoj Jugoslaviji.

2003 – Umro je italijanski filmski glumac i režiser Alberto Sordi. Igrao je u više od 200 filmova, a režirao ih je dvadesetak. U svijet kinematografije ušao je sa 15 godina, a tokom svoje dugogodišnje karijere portretirao je čitav niz likova, oslikavajući duh Italijana, često sa najkomičnije strane. filmovi: gluma – “Pod suncem Rima”, “Beli šeik”, “Dangube”, “Heroj našeg vremena”, “Moj sin Neron”, “Veliki rat”, “Made in Italy”, “Mali, vrlo mali građanin”, reditelj – “Izvinite, jeste li za ili protiv?”, “Italijanac u Americi”, “Pomozi mi da volim”.

2004 – U zemljotresu koji je pogodio Maroko poginulo je najmanje 229 ljudi, a povrijeđeno 120. Oko 30.000 ljudi ostalo je bez svojih domova.

2005. – Zemljotres jačine 6,4 stepena Rihterove skale pogodio je jugoistočni Iran, usmrtivši 612 ljudi i povrijedivši više od 1.000.

2006. – U Samari, u Zlatnoj džamiji, jednoj od najvećih šiitskih svetilišta u Iraku, podmetnuta bomba teško je oštetila hram izgrađen u 17. vijeku i uništila njegovu zlatnu kupolu. Kao odmazdu, u narednih 48 sati ubijeno je oko 130 sunita, uključujući tri sunitska imama, a zapaljeno je 170 sunitskih džamija.

2006 – Umro je Dennis Weaver, američki filmski i TV glumac, poznat po ulozi šerifa Meklauda u seriji “Šerif u Njujorku”.

2008 – Raul Kastro, brat Fidela Kastra, koji se povukao sa vlasti posle 49 godina vladavine, izabran je za predsednika Kube.

2011 – U razornom zemljotresu jačine 6,3 stepena u blizini grada Krajstčerča na Novom Zelandu poginulo je 185, a povređeno 2.000. Oštećeno je oko 10.000 objekata.

2022 – Počela specijalna vojna operacija ruske vojske u Ukrajini. Početak operacije najavio je ruski predsjednik Vladimir Putin, koji je u vanrednom obraćanju istakao da će se Moskva zalagati za “demilitarizaciju i denacifikaciju” Ukrajine, te pozvao ukrajinske vojnike da polože oružje. Rusija je pokrenula vojnu operaciju nakon što su vlasti Narodne Republike Donjeck i Lugansk zatražile pomoć u odbijanju agresije iz Kijeva.