Od Mostara do vrha Jugoslavije: Zašto je Džemal Bijedić viđen kao Titov nasljednik

Džemal Bijedić bio je istaknuti bosanskohercegovački i jugoslavenski političar, jedan od dva premijera Hercegovca nekadašnje države, poznat po doprinosu razvoju Hercegovine i Bosne i Hercegovine unutar socijalističke Jugoslavije i zalaganju za afirmaciju bosanskohercegovačkih Muslimana kao konstitutivnog naroda.

Njegova politička karijera naglo je prekinuta tragičnom smrću u avionskoj nesreći 1977. godine.

Bijedić je rođen 12. aprila 1917. godine u Mostaru, tada još uvijek dijelu Austro-Ugarske Monarhije. Poticao je iz ugledne bošnjačke trgovačke porodice koja se doselila u Mostar iz Gacka 1915. godine. Njegov otac Adem preminuo je od španske gripe kada je Džemal imao samo godinu dana, a odgajali su ga majka Zarifa i amidža Bećir.

Osnovno i srednje obrazovanje završio je u Mostaru, a studij prava na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Tokom studija pridružio se Komunističkoj partiji Jugoslavije 1939. godine, a zbog političkih aktivnosti više puta je pritvaran.

U periodu Drugog svjetskog rata Bijedić je, prema nekim izvorima, kratko služio u redovima Hrvatske domobranske vojske po komunističkoj direktivi, i to pod pseudonimom Ante Jukić. Nakon toga se 1943. godine pridružio partizanskom pokretu. Ovo razdoblje njegovog života često je predmet različitih tumačenja, ali Bijedićeva poslijeratna posvećenost komunističkim idealima i izgradnji Jugoslavije ostaje neupitna.

Nakon rata Bijedić je obavljao brojne političke funkcije. Bio je zamjenik ministra unutrašnjih poslova u Vladi Bosne i Hercegovine, od 1967. do 1971. godine predsjednik Narodne skupštine Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine, a od 1971. do smrti predsjednik Saveznog izvršnog vijeća SFR Jugoslavije.

Smatra se ključnom figurom u jačanju bosanskohercegovačke ekonomije, posebno razvoju aluminijske industrije u Hercegovini i modernizaciji željezničke pruge Sarajevo Ploče. Aktivno je radio na promoviranju suživota različitih naroda unutar Jugoslavije, te na skidanju anateme ustaštva sa Zapadne Hercegovine. Inzistirao je na razvoju obrazovanja u Hercegovini, posebno na izgradnji škola i osnivanju univerziteta.

Zajedno sa suprugom Razijom i saradnicima poginuo je 18. januara 1977. godine. Zrakoplov Learjet 25, kojim je putovao kao predsjednik tadašnje jugoslavenske vlade, srušio se na planini Inač kod Kreševa. Kao službeni uzrok pada zrakoplova proglašeni su loši vremenski uslovi. Neke teorije zavjere sugeriraju i mogućnost sabotaže, s obzirom na to da se Bijedića smatralo potencijalnim nasljednikom Josipa Broza Tita.

U Bijedićevu čast univerzitet u Mostaru nosi njegovo ime. Njegova rodna kuća pretvorena je u muzej, a brojni spomenici i izložbe svjedoče o njegovom doprinosu, prenosi Bljesak.info.