Ponovo kruži mapa: Preko BiH piše 1.539, preko Srbije 1.565, a Hrvatske 2.124

Društvenim mrežama ponovo kruži historijska mapa koja na prvi pogled objašnjava zašto je ekonomska slika Evrope danas upravo ovakva.

Radi se o prikazu bruto domaćeg proizvoda (BDP) po glavi stanovnika iz 1890. godine, izraženog u američkim dolarima iz 2017.

Podaci Centralne banke

Ekonomski motor zemlje: Iz dijaspore se slilo više od četiri milijarde, hoće li 2025. godina biti rekordna?

Podaci koje je objavio portal Brilliant Maps, zasnovani na istraživanjima ekonomskih istoričara, otkrivaju duboke korijene jaza između Zapada i Balkana. Brojke s kraja 19. vijeka pokazuju koliko su današnje razlike zapravo stare.

Dok su se zapadne sile ubrzano industrijalizovale, naš region je krajem 19. vijeka bio pretežno agrarna periferija. Evo preciznih podataka za naš prostor:

Hrvatska (2.124 $): Kao dio Austro-Ugarske, Hrvatska je tada stajala najbolje u komšiluku. Razvoj je bio vidljiv u urbanim centrima i u blizini velikih jadranskih luka poput Trsta i Rijeke, koje su tada bile ključne trgovačke tačke monarhije, dok je unutrašnjost Hrvatske i dalje snažno zavisila od poljoprivrede.

Srbija (1.565 $): Mlada kraljevina se borila sa hroničnim nedostatkom kapitala. Iako je bila ispred BiH, Srbija je bila tek na početku puta ka modernoj ekonomiji, izvozeći mahom sirovine i stoku.

Bosna i Hercegovina (1.539 $): Ova brojka stavlja tadašnju BiH na samo dno evropske ljestvice. Austrougarska uprava je tek počela sa eksploatacijom rudnih bogatstava i gradnjom osnovnih puteva, ali je nepismenost bila ogromna.

Crna Gora (cca 1.100 $): Iako se podaci često procjenjuju unutar balkanskog prosjeka, Crna Gora je zbog nepristupačnog terena i stalnih ratova za oslobođenje bila ekonomski najizolovanija.

Mapa jasno dijeli Evropu na tri brzine. Evo ko je vladao kontinentom i na čemu je zasnivao svoje bogatstvo:

1. Nedostižni lideri: Velika Britanija i Švajcarska

Ujedinjeno Kraljevstvo (6.429 $): Apsolutni vladar svijeta. Njihovo bogatstvo dolazilo je iz ogromnog kolonijalnog carstva, dominacije na morima i činjenice da su bili “radionica svijeta”.

Švicarska (6.307 $): Možda najveće iznenađenje za laike. Švicarska je već tada bila visokorazvijena zahvaljujući preciznoj mehanici (satovi), ranoj tekstilnoj industriji i specifičnom bankarskom sektoru koji je počeo da cvjeta.

2. Industrijsko jezgro: Belgija, Nizozemska i Njemačka

Belgija (4.752 $): Prva zemlja na kontinentu koja je potpuno prihvatila britanski model industrijske revolucije. Rudnici uglja i čeličane učinili su je nevjerovatno bogatom.

Nizozemska (4.215 $): Svoje bogatstvo je temeljila na globalnoj trgovini i poljoprivredi visokog prinosa.

Njemačko Carstvo (3.832 $): U to vrijeme Njemačka je bila sila u usponu, ulažući ogromna sredstva u nauku, hemijsku industriju i modernu vojsku.

3. Srednji sloj: Francuska i Skandinavija

Francuska (3.535 $): Iako moćna, Francuska je imala sporiji demografski rast i veliki udio seoskog stanovništva, što ju je držalo iza Britanije.