Desilo se to danas, 16. marta

Danas je ponedjeljak, 16. mart, 75. dan 2026. godine.

Do kraja godine ima još 290 dana.

37. – Umro je rimski car Tiberije Klaudije Neron Cezar Avgust, posinak Oktavijana Avgusta, koji tokom svoje vladavine od 14. godine nije osigurao granice Rimskog carstva bez novih osvajanja, poboljšanja finansija i uprave, posebno u provincijama. Ranije je bio poznat po svojim vojnim pohodima u Njemačkoj, Panoniji i Dalmaciji. U starosti je proglasio zakon “De majestate” /Uvreda veličanstva/ i vladao sve okrutnije, 26. se povukao na ostrvo Kapri, a u Rimu je njegov miljenik – pretorijanski prefekt Ilija Sejan predvodio krvavi režim u carevo ime. Pokušavajući se dočepati prijestolja, Sejanus je ubio carevog sina Julija Druza, nakon čega je Tiberije naredio njegovo pogubljenje.

1521. – Portugalski moreplovac Ferdinand Magellan Fernao de Magalhaes stigao je na Filipine, gdje je kasnije poginuo u sukobu sa domorocima. Nakon tri godine plovidbe oko svijeta, 1522. godine, od pet brodova, samo se “Viktorija” vratila u Španiju sa 18 članova posade. Putovanje je pokazalo da je Zemlja okrugla.

1534 – Engleska je prekinula sve veze sa Rimokatoličkom crkvom.

1736 – Umro je italijanski kompozitor Đovani Batista Pergolezi, koji je komponovao u maniru napuljskih bufo-opera, sveže, direktno i veselo, sa životnim likovima, zanimljivim situacijama i melodijama bliskim narodnim. Djela: opera “Služavka gospodarica”, crkvena muzika “Stabat mater”.

1751. – Rođen je američki državnik James Madison, “otac američkog ustava”, predsjednik SAD-a od 1809. do 1817. Sa Aleksandrom Hamiltonom i Johnom Jayom napisao je “Federalističke papire” kako bi dobio podršku za ratifikaciju Ustava, koji je umjesto konfederacije uveo čvršću uniju savezne države SAD.

1787 – Rođen je njemački fizičar Georg Simon Ohm, koji je otkrio vezu između elektromotorne sile struje i otpora u električnom kolu, nazvanog po njemu Omov zakon. Dao je značajan doprinos akustici, kristalnoj optici i matematici. U njegovu čast, jedinica za mjerenje električnog otpora u međunarodnom mjernom sistemu nazvana je “om”.

1799 – Rođena je Anna Atkins, britanska botaničarka i fotografkinja, prva žena koja je objavila knjigu ilustrovanih fotografija.

1839. – Otvoren je francuski konzulat u Beogradu.

1851. – Španija je zaključila konkordat s Vatikanom prema kojem je rimokatolička vjera postala jedina religija u zemlji, a crkva je stavila obrazovanje i štampu pod kontrolu.

1859 – Rođen je ruski fizičar i elektroinženjer Aleksandar Stepanovič Popov, koji je pronašao i uspostavio prvu radio-telegrafsku vezu. Prije italijanskog pronalazača Guillema Marconija, on je konstruirao prvi radio prijemnik.

1881 – U Beogradu je osnovana Železnička i saobraćajna škola, koja je imala dva odeljenja sa po 50 učenika. Nakon završenog dvogodišnjeg školovanja, studenti su upućeni na jednogodišnju praksu u Austriju ili Belgiju, gdje su polagali praktični i stručni ispit. Škola je prestala sa radom 1884. godine, a obnovljena je 1922. godine kao Državna škola za željeznički saobraćaj.

1908. – U Kragujevcu je osnovan Savez srpskih sokolara.

1917. – Dan nakon abdikacije ruskog cara Nikolaja II, njegov brat veliki knez Mihailo, pod pritiskom boljševika, odrekao se krune, čime je nakon tri vijeka okončana vlast dinastije Romanov. Cara Nikolaja II, sve članove njegove porodice i sluge, boljševici su likvidirali, a zatim poklali u Jekaterinburgu u julu 1918. godine, na osnovu naredbe vođe Oktobarske revolucije Vladimira Lenjina.

1918 – Moskva je proglašena glavnim gradom Sovjetske Rusije.

1923. – Rođen Vasa Popović, književnik, publicista i novinar. Popović se u književnosti pojavio zbirkom pesama „Sremski gagrljaji“, objavljenom 1952. godine, a dve godine kasnije objavio je zbirku pripovedaka „Ljubavi ljudi“. Uslijedilo je još deset zbirki priča i jedan roman, koji se odlikuje posebnom vrstom humora, šeretovskom pripovijedanjem, prožetom beskrajnom čovjekoljubljem i toplinom. Popović je bio dugogodišnji novinar i urednik „Ježa”, „Politike” i NIN-a. Autor je nekoliko humorističnih TV serija i antologije humora pod nazivom “Antologija ljevice”.

1925. – Umro je njemački bakteriolog August von Wasserman, koji je 1906. uveo metodu krvnog testa /Vasermanova reakcija/, kojom je utvrđeno postojanje sifilisa. Proučavao je i strukturu ćelija, antitoksine, uzročnike tuberkuloze i raka, te je bio uključen u izolaciju i identifikaciju infektivnih klica.

1930. – Umro je španski general Migel Primo de Rivera i Orbaneha, profašistički vojni diktator Španije od septembra 1923. do januara 1930. godine. Njegov režim je pokušao da ujedini Španiju sloganom “Jedna zemlja, jedna vjera, jedna monarhija”, ali nije uspio da stvori prihvatljiv politički sistem, pa je pod pritiskom vojske podnio ostavku čiju podršku je izgubio.

1934. – U Rimu je potpisan italijansko-mađarsko-austrijski “Dunavski blok” koji je podržavao ekspanzionističku politiku Italije protiv “Male Antante” – Jugoslavije, Čehoslovačke i Rumunije.

1935 – Njemačka je u potpunosti odbacila klauzule o razoružanju predviđene Versajskim ugovorom, kojim je okončan Prvi svjetski rat.

1939 – Slovačka je proglašena “nezavisnom državom” direktivom Adolfa Hitlera, dan nakon što su nacističke nemačke trupe okupirale Češku Republiku, čime je ispunjen njegov plan da potčini Čehoslovačku.

1940. – Rođen je italijanski filmski režiser Bernardo Bertolucci, čije filmove karakteriše radikalno kritički odnos prema stvarnosti i nastojanje da se protumače zakonitosti građanskog svijeta i psihološki problemi čovjeka u njemu. Filmovi: “Prije revolucije”, “Partner”, “Strategija pauka”, “Konformista”, “Posljednji tango u Parizu”, “Dvadeseti vek”, “Mjesec”, “Smiješan čovjek”, “1900”, “Posljednji car Kine”.

1953 – Josip Broz Tito stigao u Veliku Britaniju, što je bila prva poseta šefa jugoslovenske države jednoj zapadnoj zemlji posle Drugog svetskog rata.

1962 – Lansiran je prvi sovjetski satelit iz serije “Kosmos”.

1968 – Američke trupe u Vijetnamskom ratu masakriraju najmanje 500 vijetnamskih civila u selu My Lai, među njima mnogo djece, žena i trudnica. Taj ratni zločin, kada je kasnije otkriven, izazvao je val ogorčenih osuda u svjetskoj i američkoj javnosti, ali počinioci nisu kažnjeni.

1978 – Teroristička organizacija “Crvena brigada” kidnapovala je u Rimu bivšeg italijanskog premijera Alda Moroa. Teroristi su ga držali u zatočeništvu do maja 1978. godine, kada su ga ubili.

1993. – 69 ljudi je poginulo u eksploziji u indijskom gradu Kalkuti.

1998 – Vatikan je izrazio žaljenje što neki članovi Rimokatoličke crkve nisu učinili dovoljno da pomognu Jevrejima koje su proganjali nacisti tokom Drugog svjetskog rata, ali je odbacio pozive da se osudi nesumnjivo mračna uloga pape Pija XII tokom rata i istrebljenja, ne samo Jevreja.

1999. – Evropska komisija podnijela je kolektivnu ostavku – prvu od uspostavljanja izvršnog tijela Evropske unije 1958. – nakon što je 20 evropskih komesara na to bilo primorano optužbama za niz prevara, nepravilnosti i lošeg upravljanja.

2002. – Umro Danilo Stojković, pozorišni, filmski i TV glumac.

2006. – Beograd je u Kanu proglašen „Gradom budućnosti centralne jugoistočne Evrope“, pobedivši na konkursu „Evropski gradovi i regioni budućnosti“ 2006. i 2007. godine u organizaciji „Fajnenšel tajmsa“.

2014 – Na referendumu o nezavisnosti, narod Krima odlučio je da se odvoji od Ukrajine i pripoji Rusiji.

2025 – U požaru u diskoteci “Puls” u Kočanima poginule su 62 osobe, a 193 su povrijeđene.