Uoči parlamentarnih izbora sljedeće sedmice, Slovenija se nalazi u jednom od najosjetljivijih političkih trenutaka od ulaska zemlje u Evropsku uniju 2004. godine.
Odjeljak:
- Slovenci biraju između Goloba i Janše
- Izbori pod pažnjom Brisela i evropskih metropola
- Ankete pokazuju tesnu trku za vlast
- Zdravlje i sigurnost su ključne teme kampanje
Birači imaju izbor između nastavka liberalnog, proevropskog kursa aktuelne vlasti ili povratka desnog populizma, koji, prema upozorenjima pojedinih analitičara, prijeti da zemlju ponovo gurne ka modelu “poput onog koji se povezuje s Mađarskom”.
Zato se predstojeći izbori u ovoj maloj, ali strateški važnoj zemlji pomno prate kako u Briselu, tako i u evropskim prestonicama.
Golob protiv Janše – duel koji odlučuje o političkom pravcu zemlje
S jedne strane je sadašnji premijer Robert Golob, lider Pokreta za slobodu, koji vlada od 2022. godine u koaliciji sa socijaldemokratama i ljevicom. Koalicija trenutno ima udobnu većinu od 53 mjesta u 90-članom parlamentu.
Nasuprot njemu stoji njegov dugogodišnji politički rival, lider opozicione Slovenačke demokratske stranke Janez Janša, koji je već tri puta bio premijer, a sada pokušava da preuzme vlast po četvrti put.
Janša, bivši liberalni disident, poslednjih godina se približava desnom populizmu, zauzima čvrste stavove o migracijama i često kritikuje medije, recenzije su u tekstu. Indeks. Politički ga često povezuju s liderima poput Viktora Orbana i Roberta Ficdžeralda, što Golob koristi kao jak argument u predizbornoj kampanji.
Slovenački premijer je u intervjuu za Politico čak upozorio da bi takav politički savez mogao ozbiljno ugroziti evropski projekat.
Golob je izgubio dio svog političkog kapitala
Dolaskom na vlast 2022. Golob je postigao istorijski rezultat – njegova stranka je osvojila 34,5 posto glasova i čak 41 poslanički mandat, što je najveći rezultat jedne stranke od osamostaljenja Slovenije.
Međutim, u protekle četiri godine vladu su pratile brojne turbulencije. Već krajem 2022. godine počele su prve ministarske ostavke, a političku scenu obilježili su koalicijski sukobi, smjene i afere.
Osim toga, reforme zdravstva i javne uprave, koje su bile ključna predizborna obećanja, ostale su uglavnom nedovršene, što je značajno narušilo politički rejting premijera.
Ankete: Janša vodi, ali jaz se smanjuje
Prema istraživanju agencije Mediana iz februara 2026. godine, Janšinu stranku SDS podržalo je 30,9 posto birača, a Golobovu Svobodu 22,4 posto.
Međutim, nedavno istraživanje objavljeno početkom marta za list Delo pokazuje da se ta razlika smanjuje, pa prednost opozicije sada iznosi nešto više od dva procentna poena.
Glavni problem liberalnog bloka nije samo popularnost opozicije, već i fragmentacija političkog prostora lijevog centra. Dok SDS stabilno dobija oko trećine glasova, ostale stranke tog političkog spektra uglavnom ostaju u jednocifrenim procentima, što otežava formiranje koalicije.
Sigurnosni incident obilježio je kampanju
Kampanju je dodatno obilježio sigurnosni incident iz oktobra prošle godine, kada je ubijen Aleš Šutar, a slučaj je vezan za romsku zajednicu.
Nakon toga, Vlada je po hitnom postupku donijela zakon kojim su proširena ovlaštenja policije u pojedinim osjetljivim naseljima. Međutim, zakon je izazvao kritike sa svih strana.
Desnica tvrdi da mjere nisu dovoljno oštre, a Evropski parlament, Vijeće Evrope i Amnesty International upozoravaju da bi takve mjere mogle dodatno stigmatizirati ionako marginaliziranu manjinu.
Ovaj paradoks – da se Vladi zamjera i za preblage i preoštre mjere – najbolje pokazuje pod kakvim je političkim pritiskom Golobova koalicija.
Ekonomija je stabilna, ali zdravstvo ostaje najveći problem
Ekonomski pokazatelji nisu dramatični, iako opozicija tvrdi suprotno.
Slovenački BDP je između 2023. i 2025. porastao između 1,5 i 2,1 posto, dok se u 2026. očekuje rast od oko 2,3 posto. U međuvremenu, inflacija je pala sa 8,8 posto u 2022. na oko dva do tri posto.
Državni dug je također smanjen – sa oko 73 posto BDP-a u 2022. na procijenjenih 65 posto.
Ipak, najveći problem ostaje zdravstveni sistem, gdje nedostatak medicinskog osoblja i dugi redovi postaju sve osjetljivije političko pitanje.
Koalicioni pregovori će odlučiti o novoj vladi
Zbog proporcionalnog izbornog sistema, gotovo je sigurno da nijedna stranka neće moći sama da formira vladu.
Odlučujuću ulogu će stoga imati koalicioni pregovori, ali i rezultati manjih stranaka koje balansiraju na izbornom cenzusu od četiri odsto.
Prema analizi PolitPro-a s početka marta, vladajući blok bi trenutno mogao da osvoji oko 46,7 odsto poslaničkih mandata – praktično na samoj granici skupštinske većine.
Izbori koje pomno prati cijela Evropa
Na kraju kampanje političku debatu dodatno je zakomplikovala međunarodna situacija, posebno američko-izraelski napadi na Iran, koje je slovenačka vlada osudila.
Geopolitička dimenzija nije beznačajna. Iako ima samo dva miliona stanovnika, Slovenija se nalazi na važnoj raskrsnici centralne i jugoistočne Evrope, a njen glas u Evropskoj uniji ima težinu u raspravama o bezbednosti, ratu u Ukrajini i demokratskim standardima.
Zato će se, dok Slovenci 22. marta izađu na biračka mjesta, pomno pratiti izborni rezultati ne samo u Ljubljani, već i u Briselu i drugim evropskim prijestolnicama.
Datum i vrijeme objave: 15.03.2026 - 08:46 sati
