Dok Albanija ubrzava, Crna Gora se suočava sa vidljivim materijalnim zamorom. Politička kriza, koja se manifestovala kroz često nestabilnu parlamentarnu većinu i česte institucionalne zastoje, počela je ozbiljno da podriva kredibilitet evropskog puta Crne Gore.
Dugo njegovana teza o Crnoj Gori kao “najuspješnijoj priči Balkana” i usamljenom lideru u procesu evropskih integracija zvanično je stavljena na kušnju.
I dok se u Podgorici politička energija troši na unutrašnja trvenja, rekonstrukciju i međupartijsko nadmudrivanje, poruke evropske komesarke za proširenje Marte Kos govore da je Albanija ne samo uhvatila vezu, već je u očima Brisela preuzela ulogu novog regionalnog lidera, piše Dan.
Stiče se utisak da je Albanija usvojila sve IBAR zakone da bi mnoge članice EU otvorile pitanje ko treba da bude primljen u članstvo – mi ili oni.
Nakon sastanka sa albanskim ministrom inostranih poslova Feritom Hodžom, Kos je bio direktan: Albanija je trenutno lider u procesu pridruživanja, što sa sobom nosi velika očekivanja. U fokusu Brisela sada je albanski IBAR – privremena mjerila u oblasti vladavine prava, borbe protiv korupcije i jačanja demokratskih standarda. Za razliku od prethodnih faza, Tirana sada pokazuje operativnu spremnost koja je godinama bila zaštitni znak Podgorice.
Dok Albanija ubrzava, Crna Gora se suočava sa vidljivim materijalnim zamorom. Politička kriza, koja se manifestovala kroz često nestabilnu parlamentarnu većinu i česte institucionalne zastoje, počela je ozbiljno da podriva kredibilitet evropskog puta Crne Gore. Nedavno su u Briselu najodgovorniji političari iz Podgorice, zaduženi za ubrzanje evropskog puta, etiketirani italijanskim izrazom “Troppo tranquilli” (previše smiren/opušten).
Ovaj briselski opis “opuštenosti” crnogorske elite najbolje ilustruje nesklad između proklamovanog optimizma i realnog stanja na terenu. Dok se crnogorski zvaničnici oslanjaju na staru slavu i činjenicu da su sva poglavlja otvorena, Albanija se agresivno bavi mjerilima, svjesna da prozor mogućnosti koji je otvorio rat u Ukrajini neće ostati otvoren zauvijek. Kos je jasno rekao da je za održavanje zamaha neophodna “vjerodostojna implementacija”, čime se indirektno šalje poruka ostalim kandidatima za članstvo da Brisel više ne kupuje retorička obećanja, piše Dan.
Unutrašnja previranja u Crnoj Gori, koja često rezultiraju blokadama u pravosuđu ili odlaganjem ključnih reformskih zakona, stvorila su vakuum koji Tirana vješto koristi. Ukoliko se ovakav trend nastavi, Podgorica rizikuje da se od lidera pretvori u državu koja zaostaje za susjedom, koji je donedavno važio za autsajdera u evropskoj trci.
Put Albanije do sadašnje liderske pozicije prošao je kroz faze koje su izazvale nevericu u Crnoj Gori. Podsjetimo, albanski premijer Edi Rama, često u koordinaciji sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem, svojevremeno je progurao ideju „članstva bez prava glasa“. Taj koncept je podrazumijevao ulazak na jedinstveno tržište i pristup evropskim fondovima, ali bez prava odlučivanja u institucijama EU. Mnogi su to protumačili kao priznanje kapitulacije pred strogim pravilima Brisela. Ipak, današnja pozicija Albanije pokazuje preokret – umjesto alternativnih modela i “polustatusa”, Tirana je odlučila da prihvati strogu metodologiju i zakone IBAR-a, koji su, paradoksalno, postali ozbiljnija prijetnja crnogorskom primatu nego što je bilo ko u Podgorici mogao da predvidi, piše Dan.
