američki predsjednik Donald Trump ostavio je kontrolu nad tri ključne baze unutar evropskih država NATO– i, piše britanski The Telegraph.
Iako je ranije Reuters objavio da će Evropa preuzeti kontrolu nad dvije bazeBritanija će sada navodno preuzeti komandu nad Atlantskom komandom, sa sjedištem u Norfolku u Virginiji, dok će Italija dobiti odgovornost za južno krilo Alijanse, sa sjedištem u Napulju. Njemačka i Poljska će se izmjenjivati na čelu komande združenih snaga u Brunsumu u Holandiji, u istorijskoj rekonstrukciji unutar komandne strukture Alijanse.
Unutar NATO-a ističu da ovaj potez nije znak američkog povlačenja iz Alijanse, već dio šire strategije prema kojoj evropske zemlje treba da preuzmu veći dio odgovornosti za odbranu vlastitog kontinenta. Tako evropski komandanti po prvi put preuzimaju vođenje sve tri zajedničke komande NATO-a na operativnom nivou.
Visoki zvaničnik NATO-a rekao je za The Telegraph da su se saveznici dogovorili o novoj raspodjeli odgovornosti unutar komandne strukture, prema kojoj će evropske nacije, uključujući najnovije članice alijanse, imati mnogo istaknutiju ulogu u vojnom rukovodstvu.
Američki predsjednik je više puta prijetio smanjenjem američke uloge u NATO-u i otvoreno govorio o povlačenju dijela američkih snaga iz Evrope, kako bi se Washington mogao fokusirati na druge prijetnje, prvenstveno na Kinu.
Takva retorika podstakla je sumnje da li će SAD zaista vojno pomoći svojim evropskim saveznicima u slučaju ruskog napada.
Trumpove izjave o mogućem preuzimanju Grenlanda dodatno su potresle Alijansu i zaprijetile najdubljom krizom u njenoj istoriji.
Kao odgovor, evropske vlade užurbano povećavaju budžete za odbranu i pokušavaju dokazati Bijeloj kući da Evropa može samostalno garantirati vlastitu sigurnost.
francuski predsednik Emmanuel Macrondugogodišnji zagovornik veće evropske strateške autonomije, upozorio je u intervjuima za nekoliko medija da bi se u budućnosti mogao pojaviti novi “grenlandski trenutak”. Naglasio je da Evropska unija ne smije pasti u lažni osjećaj sigurnosti zbog privremenog smirivanja tenzija oko arktičkog pitanja.
Uoči Minhenske sigurnosne konferencije, analitičari su upozorili da Trump vodi takozvanu “politiku rušenja” koja ima za cilj demontažu tradicionalnih međunarodnih institucija. U godišnjem izvještaju konferencije, američki predsjednik je opisan kao “rušitelj” evropske sigurnosne arhitekture.
Evropski komesar za odbranu Andrijus Kubilijus najavio je svojevrsnu “raketnu turneju” po Evropi, sa ciljem da podstakne zemlje članice da proizvode oružje dugog dometa. Kubilius je također jedan od najglasnijih zagovornika ideje o evropskim vojnim snagama od 100.000 vojnika, zamišljenih kao odbrambeni sistem bez oslanjanja na američku podršku.
S druge strane, admiral Giuseppe Cavo Dragone, predsjednik Vojnog komiteta NATO-a, tvrdi da ove promjene ne znače slabljenje, već potvrdu snažne američke posvećenosti Alijansi.
Evropske članice NATO-a su se istorijski u velikoj meri oslanjale na Sjedinjene Države u planiranju, komandovanju i kontroli. Vrhovni komandant savezničkih snaga u Evropi je uvek Amerikanac, koji takođe komanduje američkim snagama na kontinentu. Ovu poziciju trenutno ima general Alexus Grinkevič, koji je bio ključni dio američkog pregovaračkog tima u nastojanjima da se okonča rat u Ukrajini.
General Aleksus Grinkevič Foto: Tanjug/AP
Kao dio novih promjena, Sjedinjene Države preuzimaju komandu nad pomorskim snagama NATO-a sa sjedištem u Northwoodu u Velikoj Britaniji. To znači da američki oficiri zadržavaju kontrolu nad glavnim vazdušnim, kopnenim i pomorskim komandama Alijanse, kao i ključnu poziciju vrhovnog komandanta savezničkih snaga u Evropi.
Američki ambasador pri NATO-u Matthew Whittaker rekao je u ponedjeljak da Trumpova administracija ne želi da raspusti alijansu, već da je ojača prisiljavajući Evropu da preuzme veći teret.
“Naš cilj je jači NATO – ne povlačenje, ne odbijanje alijanse, već povratak prvobitnoj ideji saveza 32 jake i sposobne zemlje”, zaključio je Vitaker.
(Telegraf.rs)
